Հիվանդանոցի կեղտոտ բազկաթոռներին նստած էինք մենք. գինին լցրել էինք սուրճի գավաթների մեջ, որպեսզի միջանցքով հոգնատանջ քայլող, անչափ հետաքրքրասեր "սանիտարկաները" գլխի չընկնեին,որ ալկոհոլ ենք ներս մտցրել: Շոկոլադն այդ պահի միակ քաղցրեցնող միջոցն էր, իսկ մնացածը... մնացածն իրականում անհամ էր ու դատարկ...

Եթե մի քիչ քայլեիր միջանցքով, թեքվեիր դեպի աջ, կամացուկ իջեցնեիր եվրոդռան սպիտակ բռնակը, կզգայիր մեր ՄԵԿԻ, այն միակի շունչը, որ քնեցված էր, բայց խոսում էր անդադար: ՄԵԿԸ արթնացավ... սպանեց տիեզերքին, սպանեց իրեն քնեցնողներին... արթնացաաավ... Ողջագուրվեց մեզ հետ, հավաքեց իր շուրջը բալիկներին, շարունակեց "մորքուրություն" անել... Սակայն հուզվեց... ու հուզվեցինք մենք...

Զգացի բոլորիս փոխարեն... բոլորիս զգացի այնպես, ինչպես ինձ...

Վախենում էինք կորցնել միմյանց, քանի որ այլեւս թելադրող չէինք, եւ մեր կամքն առ ոչինչ էր... Տիեզերքը փորձում էր իրեն ենթարկել մեզ, իսկ մենք ընտրության հնարավորություն չունեինք` բացի միմյանց ամուր գրկելուց ու բաց չթողնելուց...

Մամռոտ քարեր էինք, որ հոսում էինք գետով... հանկարծ գահավիժեցինք ու ահա մի մեեեծ ծով` իր ալիքներով... ու բախում գետնին, բախում ցամաքին... շպրտված մի պնդաճակատ ալիքի կողմից...

Մեկը միայն անընդհատ շշնջում էր` "And the sun also rises"... երեւի տիեզերքն էր, որ հաշվի չէր առնում այն արեւները, որ բոցկլտում էին մեր մեջ... նա իր շահի հետեւից ընկած` ամեն ինչ անում էր, որ իր արեւը ծագի... ծագի բնականոն, սովորական հունով...

Մեր անսովոր արեւները ոչ ոքի պետք չէին... եւ երբ զգում ենք, որ հիմա պիտի հանգչեն, շրջան ենք կազմում (նույնիսկ եթե հազարավոր կմ-եր հեռու ենք իրարից), միմյանց ջերմացնում ու նորից ԲՈՑԿԼՏՈՒՄ... մինչ անվերջություն...

Հ.Գ. գիտեմ, որ շատերդ ոչինչ չեք հասկանա գրածս "հիմարություններից", բայց սա մարդկանց նեղ շրջանակի` իմ հարազատ մամռոտ քարերի համար է...

Share on Facebook

Օրերս փող աշխատելու կամ գուցե հայրենասիրության մի հետաքրքիր ձեւի ականատես եղա, երբ ուղեկցողը փող է աշխատում ոչ միայն մասնագիտությամբ, այլեւ հայավարի գցելու կարողությամբ: Դե այստեղ ոչ մի նոր բան չկա, "Քցելու" ինստիտուտը խոր արմատներ ունի մեզանում, ուղղակի այս դեպքում հետաքրքիրն այն է, որ նա դա անում է հանուն ազգի, ինչպես ինքն է ասում` պարսիկ ազգին խղճալ չի կարելի, պատմություն կարդացեք:

Կապանի «Դավթի առեւտրի սրահից», կամ ինչպես տեղաբնակներն  են ասում` կենցաղի տնից, օգտվում են ոչ միայն կապանցիները, այլեւ մարզկենտրոն եկող մյուս  քաղաքացիները:

Օրերս այստեղ գնումների էին եկել 2 պարսիկներ, ում ուղեկցում էր 40-ին մոտ մեղրեցի տղամարդ: 4 վաճառողներից յուրաքանչյուրը տեսնելով ներս մտնող պոտենցիալ գնորդներին թաքուն հույս էին փայփայում նրանց ինչ-որ բան վաճառելու: Պարսիկները հավանում էին այս կամ այն հագուստը, այնուհետեւ ուղեկցող-թարգմանիչը հարցնում էր գինը: Սկզբում հավանեցին մի մանկական վերնաշապիկ, որի գինը վաճառողը մատներով ցույց տվեց` 3000 դրամ: Ուղեկցողը վաճառողին ասաց` մատներով ցույց մի տուր, դու ինձ գինը ասա, ես կթարգմանեմ իրենց: Սկզբում ես` միամիտս, կարծեցի, թե մատներով  ինչ-որ բան ցույց տալը պարսիկների ազգային ավանդույթներին դեմ է, հայհոյանք է նշանակում կամ չգիտեմ ինչ,բայց սխալվեցի:  Պարսիկները հավանեցին նաեւ 8000 դրամ արժողությամբ մի վերնաշապիկ, որը ուղեկցողի թարգմանության արդյունքում դարձավ 12.000 դրամ: Գնեցին նաեւ մեկ տաբատ, որի վաճառողի կողմից նշված գինը 4000 դրամ էր, իսկ ուղեկցողն էլ իր կողմից ավելացրեց եւս 2500 դրամ: Պարսիկները հավանել էին եւս մեկ շրջազգեստ, որի արժողությունը վաճառողի փոխանցմամբ 5000 դրամ էր, բայց այս անգամ ուղեկցողը «մեկին մեկ գին մտավ» եւ պարսիկները հրաժարվեցին գնել: Հեռանալիս ուղեկցող տղամարդն ասաց վաճառողին` 6500 դրամս պատրաստիր, ճանապարհեմ,  գամ վերցնեմ: Պարսիկներին ճանապարհելուց հետո վերադարձավ «աշխատած» գումարի ետեւից: Խանութի վաճառողներն ապշած էին  մնացել, իրենց գործում շատ բաների էին ականատես եղել, բայց այս մեկը ցնցել էր նրանց: Նրանք նախատելով ասացին մեղրեցի ուղեկցողին` խիղճն էլ է լավ բան, իսկ նա պատճառաբանեց` էս ազգին խղճալ չի կարելի, իրենց հասնում է, եւ վաճառողներին հորդորեց`պատմություն կարդացեք: Այնուհետեւ պարսիկների վրա ապրանք վաճառած առեւտրականը սկսեց վիճաբանել մեղրեցու հետ, թե եթե 5000 դրամանոց շրջազգեստս 10.000 չասեիր`կառնեին:

Հետո իմացա, որ մեղրեցիների համար սա սովորական բան է, նրանք օգնում են պարսիկներին Մեղրիի մաքսակետից արագ եւ ապահով Երեւան հասնել, օրինակ` նրանցից վերցնում են 300 դոլար, այնուհետեւ պարսիկին բերում են Կապան եւ այստեղ 25.000 դրամ վճարելով որեւէ տաքսու` խնդրում են նրանց հասցնել Երեւան:

Չգիտես էլ ինչ մտածես, գուցե այդ գումարը անհրաժեշտ էր մայրիկի կամ երեխայի համար դեղ գնելու համար, իսկ գուցե`ոչ, գուցե պատմության վրեժն էր ուզում հանել մանր ժուլիկության միջոցով: Ամեն դեպքում փող աշխատելու, վրեժ առնելու ավելի ազնիվ ձեւեր կան:

Ինգա Մարտինյան

Share on Facebook

Ցամաքի մի մասից մյուս մասն ես տեղափոխվում ընդամենը: Կանգնած ես անդունդի եզրին եւ ամեն ինչ պատրաստ

Քեզ այլեւս չի գրավում երկար ժամանակ երազածդ թռիչքը, որովհետեւ անդունդի ծայրից արդեն լսվում է դմփոցդ` սալահատակ գետնին: Տեսնում ես, որ անսահման թռիչքներ չկան, թեւեր էլ չկան．．．Թռիչքը զուտ նախապատրաստումն է Վայրէջքի．．．

Շրջվում ես դեպի հետ, բայց 3 մմ այն կողմում ճահիճն է սպառնում կուլ տալ ոտքերդ, հետո մարմինդ, հետո էլ լպրծուն օշարակի պես ներխուժել է ուզում ներսդ` առաջին իսկ հանդիպած անցքից．．．մի քիչ ժամանակ էլ ունենալու դեպքում կներծծվի քո մեջ` արդեն բոլոր ծակոտկեններով ու մի լավ կվայելի մարմնիդ խժռումը նա．．．

Ճահիճ է, որտեղ կարող ես խեղդվել, շնչասպառ լինել, բայց ոչ մահանալ: Տեւական ճահճահոտից եւ խեղդված լինելուց արդեն խեղդված` կրկին շրջվում ես դեպի անդունդը եւ պիտի թռչես, ընկնես ու ջարդուխուրդ լինես Եվրոպա կոչվող սալահատակ ասֆալտի վրա．．．

Մի լավ կարնաքամվես, կմրզվես “ավտոմատ” լվացքի մեքենայի ձեռքից, բայց արյուն դուրս չի գա．．． Դատարկ ես, փուչ ես, սին ես．．．քամված ես “ավտոմատ” լվացքի մեքենայով ու Հերմետիկ ես, արդեն հերմետիկ．．．

“Ընտրություն” ունեմ` ճահճահոտվել կամ հերմետիկացվել．．．

Իսկ ինձ Աղբյուր է պետք` լեռներից իջնող պարզ ու սառնորակ, զուլալ աղբյուր．．．

Share on Facebook

“Առաջին անգամ է, որ նվագելու եմ Հայաստանում: Երեկ երեկոյան ուշ եկա եւ այնքան ոգեւորված էի, որ չկարողացա լավ քնել, այսօր էլ` լավ արթնանալ”:

Ներկայացնում ենք ասուլիսին հնչած հարց ու պատասխանից հատվածներ.

-       Ինչո՞ւ հենց այս ժամանակահատվածում որոշեցիք գալ Հայաստան եւ ելույթ ունենալ:

-       Մի քանի անգամ սրանից առաջ փորձեցինք Երեւանում ելույթ ունենալ, բայց տարբեր պատճառներով չհաջողեցինք: Հիմա, բարեբախտաբար, կարողացանք կազմակերպել: Բացի այդ` հիմա եվրոպական տուր ունենք. իհարկե, կուզեինայի` այս համերգը կայանար կամ տուրի սկզբին կամ վերջին, որպեսզի կարողանայի մի քանի օր ավել այստեղ մնալ, բայց այսպես ստացվեց:

-       Ինչո՞վ պետք է տարբերվի երեւանյան համերգը մյուս համերգներից:

-       Այստեղ ինձ ու իմ խմբին միանալու են նաեւ երաժիշտներ Հայաստանից, եւ նվագելու ենք միասին: Ռոքի, դասականի մի հետաքրքիր խառնուրդ է լինելու:

-       Երբեւէ youtube-ում “Armenian rock” փնտրե՞լ եք, ծանո՞թ եք հայկական ռոք խմբերին: Ցանկություն կա՞ համագործակցել հայկական ռոք խմբերի հետ, եթե լինեն առաջարկներ:

-       Եթե անկեղծ լինեմ, հայկական ռոք խմբերին շատ ծանոթ չեմ, բայց որոշ խմբերի ծանոթ եմ Հայաստանից, նաեւ Լոս Անջելեսից: Ես, ճիշտն ասած, ռոք խմբեր փնտրող չեմ, ես մի ժանրի սիրահար չեմ, այլ լավ երաժշտության սիրահար եմ` ռոք, ջազ, դասական եւ այլն: Միշտ էլ լավ երաժիշտների հետ եմ համագործակցում` լինի հայ, թե օտարազգի:

-       Քանի որ Ձեր երաժշտությունն ունի նաեւ քարոզչական բնույթ, ուզում ենք իմանալ` Ցեղասպանության 100-ամյակին ընդառաջ չե՞ք պատրաստվում արդյոք համերգ ունենալ` այդ հարցը եւս մեկ անգամ միջազգայնեցնելու: Կամ որեւէ երգ կգրե՞ք այս կամ Ղարաբաղի թեմայով:

-       Ցեղասպանության 100-ամյակը 2015-ին է, իսկ հիմա 2010-ն է: Եւ ես չգիտեմ, թե 5 տարի հետո որտեղ պիտի լինեմ, ինչ պիտի անեմ, ինչպես կվերաբերվեմ այդ հարցին: Բայց լավ գաղափար է, անպայման կմտածեմ այդ մասին:  Ինչ վերաբերում է երգ գրելուն, ես երբեք չեմ նստում եւ մտածում ինչ-որ հատուկ թեմայի մասին երգ գրե: Գրում եմ այն, ինչ զգում եմ: Ճիշտը եթե ասեմ, ես սիրում եմ ընդհանուր, գլոբալ թեմաներով գրել. մասնավորին շատ չեմ անդրադառնում: Հիմա եթե Ղարաբաղի մասին երգ գրեմ, ի՞նչ: Աշխարհի ամենալավ երգերը նրանք են, որոնք բոլորինն են` աշխարհի որ ծայրում էլ լինեն: Որքան նեղ է տվյալ երգի թեման, այնքան քիչ մարդկանց այն կարող է հուզել: Բայց դա, իհարկե, չի նշանակում, որ երգը չի կարող ունենալ ազատության եւ ազգային ինքնագիտակցության ներշնչում իր մեջ:

-       Որո՞նք են եղել Ձեր առաջին երաժշտական ամենավառ ակորդը եւ Ձեր ճանապարհի էտապային կետերը, որ հասցրել են Ձեզ փառքի :

-       Շնորհակալ եմ, որ երաժշտությունից հարցրիք: Դեռ մանկուց ընտանիքս ինձ ոգեւորում էր, որ դաշնամուր կամ կիթառ նվագեմ, բայց երբեք հետաքրքրված չէի երաժշտությամբ: 19-20 տարեկանում քոլեջում սկսեցի երաժշտությամբ զբաղվել, ինչն էլ դարձավ իմ կյանքը: Սիրահարվեցի երաժշտության աշխարհին: Հետո հիմնեցինք “System of a Down”-ը. չեմ կարող ասել, որ դա իմ երկրորդ մեծ քայլն էր երաժշտության մեջ, բայց տարիներով աշխատելով կամաց-կամաց հասա ինչ-որ հաջողությունների:

-       Եթե ուզենայիք Ձեր երգերը նկարել, ո՞ր գույններն ու երանգները կընտրեինք:

-       Լավ հարց էր, շնորհակալություն: Կարծում եմ ամեն երգ տարբեր գույնի է լինում: Օրինակ “System of a Down”-ի երգերն ավելի բազմաբղետ են` սեւ, կարմիր, մանուշակագույն… Իսկ իմ առաջին սոլո երգերն ավելի բաց գույներ ունեն` նարնջագույն, կապույտ, կանաչ: Նոր երգերը կարծում եմ ավելի կապույտ գույն ունեն: Չեմ կարող բացատրել ինչու, որովհետեւ գույնի եւ ձայնի համագործակցությունը զգայական մի բան է:

-       Կարո՞ղ է “System of a Down”-ը բացառությամբ Հայաստան գա ու երգի մեր երիտասարդության համար, ախր նրանք ի՞նչ մեղք ունեն:

-       Իսկ մեծերն ի՞նչ մեղք ունեն:

-       Հնարավո՞ր է “System of a Down”-ի վերամիավորումը:

-       Բազմաթիվ առաջարկներ ենք ստացել միասին հանդես գալու, բայց մենք դեռ որոշակի որոշում չենք կայացրել. ոչինչ չի բացառվում: Մենք բոլորս շատ լավ ընկերներ եւ բարեկամներ ենք, եւ եթե այդպիսի որոշում լինի, մենք անպայման խմբի կայքում կտեղադրենք, բայց կարծում եմ, որ հայաստանյան մենահամերգի գաղափարը լավն էր:

-       Բեյրութի Ձեր երկրպագուները չեք կարող երեւակայել որքան շատ են…

-       Կգանք, կգանք: Անպայման ուզում եմ գալ եւ նվագախմբով հանդես գալ Լիբանանում:

-       Հայաստանում բնակվող եւ սփյուռքահայ 1000-ից ավելի երիտասարդներ, որ զբաղվում են Հայաստանի բնության պաշտպանությամբ, սոցիալական ցանցերում Ձեզ հռչակեցին  էկո-հերոս եւ մեծ հույսեր ունեն, որ կմիանաք նրանց` պաշտպանելու Հայաստանի վայրի բնությունը: Պատրաստվո՞ւմ եք արդյոք բնության պաշտպանությանն ուղղված երիտասարդներին սատարել եւ հասցնել նրանց կոչը կառավարությանը` նրանց հետ Ձեր հանդիպումներում:

-       Երեկ նրանց տեսա, հեծանիվներով եկել էին եւ հյուրանոցի մոտ խոսեցինք մի քիչ: Ես նրանց առաջարկներ չունեմ անելու, իրենք ինձ պետք է գաղափարներ տան, քանի որ իրենք են ակտիվիստը եւ աշխատում են այս ոլորտում:

-       Հայաստանում ամեն անգամ “Եվրոտեսիլ” երգի մրցույթից առաջ խոսակցություններ են լինում, որ Դուք եք ներկայացնելու մեր երկիրն այնտեղ: Տեղյա՞կ եք ընդհանրապես այս մրցույթից եւ եթե մասնակցեք, ի՞նչ թեմատիկայով երգ կկատարեք:

-       Ես այդ մրցույթի մասին գաղափար անգամ չունեի, եւ մի ֆինն լրագրող ինձ տվեց այդ հարցը: Նա հարցրեց, թե ես պատրաստվո՞ւմ եմ մրցույթի միջոցով Ցեղասպանության խնդիրը վեր հանել, ես պատասխանեցի` ուաու, տեսնեմ ինչ կարող եմ անել դրա միջոցով: Հետո նա նյութ գրեց, թե ես պատրաստվում եմ “System of a Down” խումբը ներկայացնել այդ մրցույթին: Հետո աշխարհի տարբեր լրատվամիջոցներից սկսեցին զանգել եւ հարցնել, թե արդյո՞ք մասնակցելու եմ “Եվրատեսիլ”-ին: Ես ասում էի` ի՞նչ “Եվրատեսիլ”… Բայց երբ տեսա, որ իմ “մասնակցությունը” սկսում է նեղացնել թուրքական պառլամենտին, մտածեցի` կարելի է… Չեմ կարծում, որ կմասնակցեմ, բայց եթե լինի, Ցեղասպանության մասին երգ կատարելն այնտեղ լավ գաղափար է:

-       Անձնական կյանքում ի՞նչ ունեք. ամուսնություն…

-       Շնորհակալություն, բայց անձնական հարցերին չեմ ուզում պատասխանել:

-       Քանի որ ասուլիսից առաջ որոշել էիք լրագրողների հարցերին գրավոր ծանոթանալ, ուզում ենք իմանալ` ի՞նչ հարցի պատրաստ չէիք պատասխանել, ի՞նչ հարց  պիտի լիներ, որ ջնջեիք ցանկից:

-       Իմ մենեջմենթում երկու շատ ուժեղ տղաներ կան, որ փորձում են անել այնպես, որ հարցերը, որոնք ներկայացնում էիք, լինեին պրոֆեսիոնալ եւ բարձր մակարդակի, ինչպիսիք դուք այստեղ ինձ տվեցիք:

Հ.Գ. Ասուլիսին հավատարմագրվող լրագրողներից Սերժ Թանկյանի համերգի կազմակերպիչները պահանջել էին նախապես ուղարկել հարցը, ինչը ինչը դժգոհություն էր առաջացրել լրատվամիջոցների շրջանում: Սակայն համերգի կազմակերպիչներից Րաֆֆի Նիզիբյանը հենց ասուլիսի սկզբում հայտարարեց, որ լրագրողների ուղարկած հարցերից որեւէ մեկը չի հանվել կամ կրճատվել:

Share on Facebook

Share on Facebook

Բանկ մտնող մարդու երազանքներն ու մտորումները պատկերացնո՞ւմ եք: Որքա~ն է նա տենչում հասնել տեղ, բարձրանալ աստիճաններով, հերթ կանգնել, մի ճմրթված թղթով հով անել ինքն իրեն եւ, մեծ բերկրանք ապրելով, իր հերթը հասնելուն պես` ասել.

"Մեզ Ռուսաստանից` Սիբիրից փող են ուղարկել, կարող եմ չէ՞ ստանալ հիմա"...

Եթե պատասխանը "հա" եղավ, վեեեեերջ... ինչ բերկրանք, ինչ երջանկություն, ինչ բավարարվածություն... "մի երկու կիլո պեսոկ կառնեմ` հենց սթարից, էնտեղ էժան ա, մի երկու կիլո բուդ, մի քիչ միրգ ու հարեւաններին կասեմ, որ մարդս փող ա ուղարկել, բա ո՞նց..."

Էս ամբողջը մտածելով գալիս ա ու տեսնում ա, որ բանկի "առաջը փակել են"... "էս ով են, մի րոպե ճանապարհ, հա՞"

- Դուք գիտե՞ք, որ էս բանկը ֆինանսավորում ա մի ծրագիր, որի պատճառով վերանում են Թեղուտի անտառները, վերացնում են մեր հողը, օդը, մեր երկիրը, ինքնությունը, պատմամշակութային արժեքները... մի օգտվեք այս բանկից:

- Վայ, էն կողմ հա՞, ես քեզ պես պարապ չեմ, գործ ունեմ ("պեսոկս պիտի առնեմ"), էն կողմ:

- Չէ, չենք թողնելու. դուք չպետք է օգտվեք այս բանկից, այլ պետք է միանաք մեզ ու այստեղ նստեք...

- Լսի, դու աննորմալ ե՞ս, էն կողմ գնա, գործերս ("հավի բուդս") մնացին...

- Հիմա որ հողդ փչացրին, օդդ փչացրին, ծառ չունեցար, ո՞նց ես գնալու գործերիդ հետեւից: Ինչի՞ եք թողնում, որ ձեզ ստորացնեն, այ ժողովուրդ:

- ("Հիմա հավս վրան էի դրել") Այ աղջի, մի հատ անցի էն կողմ... Մի հատ ինձ բարձրացրեք հա՞,- դիմում է ոստիկաններին:

Նրանք էլ` ինչու չէ, չաղ ֆիգուրադ արի գրկենք, հանենք...

- Քայլի դրանց վրով, անցի,-ոստիկաններ...

... Հա, մենակ թե մուրազիդ հասնես, բուդդ եփես... հետո նստես խոհանոցումդ, որտեղից միայն խանձած յուղի հոտ է գալիս, ու պոկոտես, կրծոտես միսդ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի´...

Share on Facebook

“Հանուն կյանքի” երիտասարդ նախաձեռնողների խումբը դրամահավաքի միջոցով հավաքել է մոտ 1.5 մլն. դրամ, որի մի մասն Էրիկի ծնողներն արդեն վճարել են քիմիոթերապիայի առաջին կուրսի համար: Հարյուրավոր մարդիկ են մասնակցել դրամահավաքին` 1000-ից մինչեւ 100 հազար դրամ փոխանցումներով:

Էրիկի կյանքը փրկելու առաքելությանն են միացել նաեւ մի շարք երաժիշտներ` Ռուբեն Հախվերդյանը, Վահան Արծրունին, Դավիթ Ամալյանը, Արմինե Հայրապետյանը, Արձագանք խումբը եւ այլոք: Հուլիսի 12-ին Երեւանի պետական տիկնիկային թատրոնում կկայանա ''Քաղաքը փրկում է կյանքը'' խորագրով համերգը, որի ընթացքում կհնչեն հեղինակային, քաղաքային երգեր:

Բարեգործական համերգը եւս կազմակերպում է երիտասարդ նախաձեռնողների խումբը: Իսկ Տիկնիկային թատրոնի դահլիճը երաժիշտներին տրամադրվել է անվճար:

Յուրաքանչյուրի 1000 դրամը կարող է հնարավորություն տալ Էրիկին` շարունակել ապրել եւ իրականացնել հիվանդանոցի երեխաներին բուժելու նրա երազանքը:

Եթե 3 մլն. հայ ամսեկան 1 դրամ փոխանցի քաղցկեղով հիվանդ երեխաների ֆոնդին, ամեն ամիս հնարավոր կլինի փրկել մեկ երեխայի կյանք ու երազանքներ...

Share on Facebook

Կղզում բուսականության ոչ մի նշույլ չէր մնացել, նույնիսկ դեղին ավազ չկար: Ես քայլում էի եռման ասֆալտի վրայով` այրելով ոտքերս, շուրջբոլորը հսկա գործարաններ էին, որոնք սարսափելի ձայներ էին արձակում, թութակներ ու այծեր չկային, համենայն դեպս` ոչ մի կենդանի չհանդիպեց, անգամ մոծակ: Ես ծարավել էի, քչքչան աղբյուրներ էի փնտրում, սակայն ապարդյուն: Տեր իմ, շուտով ինձ անակնկալ էր սպասվում: Ես կանգնեցի մի սրճարանի դիմաց, որի անունը “Ռոբինզոն” էր, նստեցի, ջուր պատվիրեցի, սակայն ինձ մերժեցին, ասացին` “Կղզում խմելու ջուրն արդեն սպառվում է և եթե գործարանի աշխատակից չես, ապա իրավունք չունես ջուր խմել:

Բացի այդ, կղզում բոլորը պետք է ժպտան` պարտադիր պայման է, ու եթե հանկարծ չենթարկվես օրենքին, դաժան պատժատեսակի կարժանանաս”: “Այսինքն”, - զարմացա ես, “Այսինքն` եթե չժպտաս բերանիդ եզրերը բժշկական թելով կկարեն ականջներիդ բլթակներին”: Միանգամից տխմար ժպիտը հայտնվեց դեմքիս, տեր իմ: Վախից ես ցավ զգացի: Մի փոքր նստեցի սրճարանում և նկատեցի, որ բարմենը բարեհամբույր տրամադրվածություն ունի իմ հանդեպ: Երբ մարդիկ պակասեցին, նա ջրանման ինչ-որ հեղուկ բերեց: Ես մի ոսկի դրեցի գրպանը և երախտապարտ եղա:

Ծանր սրտով հեռացա կղզուց, տեր իմ, հետո եղա բազմաթիվ այլ կղզիներում, որոնք չէին տարբերվում միմյանցից, ամեն տեղ մարդիկ էին, ովքեր պատերազմում էին տխրության դեմ, իսկ ամենասարսափելին մինչև տիեզերք հասնող աղմուկն էր, որի ներքո սովորել էին հանգիստ ննջել: Մի տեղ չկա աշխարհում, որ նավակ պատրաստեմ ու գամ քո հետևից, գիտեմ` տարիներով անհամբեր սպասում ես, հավատով, որ մի օր թակելու եմ պատուհանդ: Ես դեռ հույսս չեմ կորցրել: Այստեղից մեկնելու եմ Կանադա` “barka”-յի համար ծառ փնտրելու, բայց, տեր իմ, թեկուզ և հնարավոր լինի այն պատրաստել, մտածե՞լ ես, արդյոք, ո՞ր ուղղությամբ ենք կողմնացույցը թեքելու, ի՞նչ ենք անելու, որտե՞ղ ենք կղզին փնտրելու: Հարցերը մտահոգիչ են. ես ամեն օր աղոթում եմ քո խաղաղության համար: Տեր իմ, հուսով եմ` հանդիպման ժամը մոտ է, դու պատրաստ պահիր անհրաժեշտ սնդուկները: Գրկում եմ քեզ: Քո Ուրբաթ”:

Ես թաթախեցի գրիչս թանաքամանում և գրեցի պատասխան նամակ. “Թանկագին Ուրբաթ.  Ուրախությանս սահման չկար, երբ տեսա քո շեղ ձեռագիրը` հուզիչ ու տագնապեցնող: Ես նույնպես փնտրում եմ կղզին` գրքերով լի երևանյան իմ սենյակում, ծեփամածիկի տակ, կազմերի արանքներում, մազերիս մեջ: Լուսաբացին սոդայաջուր եմ խմում, փսխում եմ, գրիչի ծայրով փորփրում եմ խյուսը, նաև ընտանիքիս անդամների թարմ կեղտը, բայց կղզին չկա, կարծես այն չի էլ եղել: Որքան անշնորհակալ էի ես, երբ տրտնջում էի իմ մենակությունից և անիծում այն չքնաղ կղզին, որտեղ ապաստան էր տվել ինձ իմ բարի բախտը*… Երազներում ես մոտենում եմ հարազատ ափին, սակայն, երբ ոտքս դնում եմ ավազին, դողէրոցքով քնիցս վեր եմ թռչում, տեսնում եմ Հիսուսին ու կատաղած պատռում նրա որովայնը, հանում աղիները, բայց կղզին չեմ գտնում, հետո անզորությունից հյուծված` դանակով ճղում եմ մաշկս` նյարդիկները առագաստների պես թրթռում են, իսկ որտե՞ղ է կղզին, կղզին այստեղ էլ չկա, նայում եմ հայելու մեջ, մտածում եմ` գուցե սա է կղզին` առանց ծառերի ու ափերի, առանց ծովի ու քամու:

Սիրելի Ուրբաթ, տարօրինակ հիվանդությամբ եմ տառապում: Ձեռքերս սկսել են կարճանալ, և ես դժվարությամբ եմ գրում այս տողերը: Չգիտեմ, թերևս Էնդրոկրին խանգարում է կամ տեսողական շիզոֆրենիայի դրսևորում: Ես փոքրանում եմ:  Երբ վերադարձա տուն, բոլորն ուրախ էին: Երկու օր անց ինձ բջջային հեռախոս տվին, սև կոստյում և ուղարկեցին գրասենյակային աշխատանքի: Հեռախոսը զրնգում էր առանց ընդմիջումների: Ես խեղճացա, անջատեցի այն, շպրտեցի չհրկիզվող պահարանի տակ` ցանկությամբ, որ ձայներ չլսեմ, սակայն տանը հայհոյանքների արժանացա:

-Ողջ աշխարհը քեզ է փնտրում, անպատասխանատու կենդանի,-բղավեց հայրս, դու իրավունք չունես ձեռքիդ հեռախոսը անջատել:  -Ես ի վիճակի չեմ այդքան զանգերի պատասխանել,- ընդդիմացա հորս:

-Քո վիճակը ոչ ոքի չի հետաքրքրում,- վրա տվեց նա,- մարդիկ քեզ են փնտրում: -Ես դեռ չեմ ընտելացել, ժամանակ է պետք, մեկ-մեկ ուզում եմ մենակ լինել, որովհետև կարոտում եմ իմ կղզին:

-Ի՞նչ կղզի… երեկոյան պետդ տուն էր եկել, ասում էր` դեպքի վայր չես գնացել, որտե՞ղ էիր, քեզ քաղաքն է փնտրում, հասկանու՞մ ես, ապուշ: Հայրս ապտակեց ինձ:

-Եթե մյուս անգամ հեռախոսդ անջատես, կսպանեմ: Շրթունքիցս արյուն հոսեց:  -Որտե՞ղ է կղզին,- հարցրի ես:  Նա մատը դրեց քունքին ու բղավեց.

-Այ էստեղ է, էստեղ:  Ես մոտեցա և ուշադիր զննեցի: Հորս բռունցքն իջավ ծնոտիս, հաճելի ցավ զգացի, “գուցե հարվածը ինձ կղզի հասցնի”,- մտածեցի ես: Իմ թանկագին Ուրբաթ, ամեն օր ես և Հիսուսը պատուհանի մոտ կանգնած` քո նավակի ալիքներին ենք սպասում… Ի դեպ, նշանակություն չունի բնավ` մեծ նավ կլինի, թե փոքր**… Ջերմ գրկում եմ քեզ: Շտապիր”:  ***

Սենյակը, որտեղ տեղափոխվել եմ, նման է կաշվե մաշված կազմով Աստվածաշնչի, որից խոնավության հոտ է փչում: Այստեղ ես թաքցնում եմ իմ գրքերը, քայլելու տեղ համարյա թե չկա` չհաշված երեք խաչաձև արահետները, որոնցից մեկը տանում է դեպի մահճակալ, մյուսը` պատուհան, երրորդը` դեպի պատ, որին հենված է բանանի համար նախատեսված արկղը: Ամիսներով դուրս չեմ գալիս իմ սենյակից` աշխատելով չանհանգստացնել բնակարանում ապրող հարազատներիս: Այժմ գրքերս այնքան են շատացել, որ նույնիսկ ոտնատեղ չկա, ես մի կերպ կծկվում եմ պատուհանագոգին, փորձում ավելորդ շարժումներից զերծ մնալ, չեմ հազում, չեմ փռշտում, զուգարան չեմ գնում, աշխատում եմ չշնչել, որովհետև մինչև առաստաղը ձգվող գրքերի շարանը դամոկլյան սրի պես կախված է գլխավերևումս, թեթև ցնցում և իմ մարմինը դժվար կլինի դուրս քաշել ծանր դեզի տակից: Ես թանաքի բավականին մեծ պաշար ունեմ, իսկ սագի փետուրից պատրաստված իմ հիասքանչ գրիչն այնքան թեթև է, որ կարծես մատներիցս մեկը լինի: Ես ամեն օր մի բանան եմ ուտում և հավաքում կճեպները, որոնց վրա էլ լրացնում եմ օրագիրս:

Բանանը չի հասկանում Շեքսպիրի լեզուն***…, սակայն կշտացնում է իմ համեստ ստամոքսը: Զարմանում եմ` ինչպե՞ս չի սպառվում արկղը: Ես գրքերի լռության մեջ խնամքով լրացնում եմ օրագիրս:  ***  19 մարտի:

Ուրբաթ: Տղաները ծխախոտի գլանակով վառում էին ուսուցչի քիթը. դա ծիսակարգի վերջին գործողությունն էր: Ուսուցչին խաչել էին գրատախտակին, մեկը ափով փակել էր բերանը: Ծեր մանկավարժը բղավում էր, ձայնը տղայի մատների արանքից ֆիլտրացված էր թռչում, եռացող թեյնիկի սուլոցով: Աղջիկները կոսմետիկ պարագաները սեղանին լցրած շպար էին անում, շշնջալով զրուցում միմյանց հետ: Ես չէի կարողանում դուրս գալ դասասենյակից, դուռը պինդ կողպել էին: Ծեր մանկավարժը մորթվող գառան ջղակծկումներով թպրտում էր, ճիգ անում ազատվել աքցաններից: Գլանակի տաք շունչը լավայի դանդաղ ընթացքով առաջանում էր քթին: Նրա աչքերից արցունքներ էին ծորում: Ինձ ձայն տվին, որ մոտենամ, բռնեմ ձախ ոտքը, որը անհնազանդորեն ոչ մի կերպ չէր ենթարկվում: Ես չշարժվեցի տեղիցս:

Գլանակը խանձեց քթին բուսնած ցաքուցրիվ մազերը, կպավ մաշկին, մսահոտն ու ուսուցչի աննկարագրելի ճիչը լցվեցին դասասենյակ: “Այդպես ճչում են միայն նորածինները”, - մտածեցի ես: Ցավից ծեր ուսուցիչը ահռելի ուժով պոկվեց տղաներից ու կայծակնային արագությամբ ընտրելով պատուհանը` դուրս թռավ: Մենք տեսանք. նա ընկել էր խոտերի մեջ պառկած միակ քարին և ջախջախվել, սակայն հավատալով հարությանը` գետնից բարձրացավ և սկսեց վազել` անհետանալով մարդաշատ փողոցի հոսքի մեջ: Ինչ-որ մեկը բացեց դասարանի դուռը, ես ուզեցի դուրս գալ և այդ պահին բաճկոնիս տակից գիրք ընկավ… -Այ քեզ բա ն…  -Չէ, չէ, դուք մի լավ նայեք սրա գրքի գունավոր նկարին, Ռոբինզոնը, հրացանը ուսին, նրա քոսոտ շունը գետի մեջ, ու հիմար թութակը թառած գլխին: Մարդը տասներորդ դասարան է տեղափոխվում ու բաճկոնի տակ, մեզնից թաքուն, Ռոբինզոնին է պահում: Դրա համար չէիր օգնում մեզ, չէ՞,-շարունակեց տղան` ծռմռելով երկար դեմքը: - Բռնեք սրան:  Դասասենյակի դուռը ներսից փակվեց: Տղաներից մեկը գետնից բարձրացրեց գիրքը, մոտեցրեց բերանին ու սկսեց լիզել կազմը: Ինձ շուրջկալեցին: Էկզեկուցիան սկսվեց: Հարվածները քոռ կացնի կոպտությամբ թափվում էին ծառաբնին` քերթելով կեղևը: Աչքերիցս, քթիցս, ականջներիցս սպիտակավուն արյուն էր հորդում: “Երևի բանանից է”,- մտածեցի ես: Ընկած տեղից կես բիբով նկատեցի աղջիկներին, ովքեր ձվաձև հայելիների դիմաց երեսների պզուկներն էին պայթեցնում:

Տղաներից մեկը չափազանց վիրավորված էր, ոչ մի կերպ չէր հանգստանում: Նա վերցրեց կավիճը, մտցրեց բերանս, պարտադրեց, որ ծամեմ, կուլ տամ այն, հետո տեղից պոկեց նստարանն ու շուռ տվեց գլխիս: Ես պառկած էի մանրատախտակին: Սիրտս միրգ էր ուզում և փափուկ բուրդ: Որոշ ժամանակ անց թևերս ընկան ու քարշ տալով տարան զուգարան: Կերամիկական սալերից փչող մեզի ու կեղտի հոտից սթափվեցի: Մի գունատ տղա աչքերիս մոտեցնելով գիրքը` գրպանի դանակով հարվածներ հասցրեց կազմին, հետո բոլորը առանձին-առանձին մոտ էին գալիս, պատառոտում գրքի էջերը, լցնում զուգարանակոնքի մեջ: Երբ վերջին էջը փետուրի պես պարելով իջավ բուրգի գլխին, տղաներից մեկն իջեցրեց շալվարը և առատ մեզի շիթը ցայտեց թղթերի վրա` ցրիվ տալով դրանք:  *** 19 մարտի: Ուրբաթ:

Քամին ստվերներ է փչում, բարձրացնում ալիքները, զարնում քարաժայռերին… Ինչո՞ւ քեզ հանգիստ չեն տալիս նավակների ուրվականները, նրանց մեջ կուչ եկած երեխաները լողում են դեպի պատուհանդ, գոլորշով ապակու վրա ծամածռություններ արտատպում: Քամին ջրի փոշուց տեսիլքներ է վրձնում, որոնք հիվանդագին քրքիջներ են արձակում` երեսները քսելով դեմքիդ: Բոլորը քեզ հրավիրում իրենց նավակները` տեղ ազատելով ներսում: Դու ավազոտ ափերով ծածկել ես դեմքդ: Վախենում ես: Նրանք կտկտացնում են թաց ապակուն, հրավիրում քամու պարահանդեսին, իսկ հետո այնտեղ` անհայտությունում, քեզ կղզին է սպասում, ինչպես հայրը որդուն:

Օրորոցի մեջ ճոճվելով` դու խարսխում ես ծովախորշում, նետվում ջուրը, որպեսզի մի քանի մետրից զգաս հարազատ ափիդ ջերմությունը, հետո վազում ես խրճիթդ, պինդ կոծկում դուռը, հսկա քարերով պատնեշում դիմացը: Գիշերը տարօրինակ աղմուկից վեր ես թռչում: Երեխաները շուրջկալել են խրճիթդ, տիկնիկներով հարվածում են դռանդ, ձայնում են քեզ, եկել են կղզի, նրանք վախենում են միայնությունից, ծառերի ու ժայռերի տգեղ ուրվագծերից: Նրանց հոգում տագնապ է ծնվում: Դուռը ծեծում են: Տիկնիկների դեմքերը հարվածներից այլանդակվել են, մազափնջերը մնացել ոստերի ճեղքերում: Դռան տակից սև ջուր է հոսում, շոգից հոգնած օձի պես, բերելով մանուկների դեմքերը… Էլ մենակ չես լինի քո կղզում… մենակ ձուկ չես որսա, չես մեռնի մենակ, մենակ Աստծո հետ չես կիսվի, ձկների ու խխունջների երգերը չես լսի, պարզ երկնքի տակ չես քայլի, ստվեր չի լինի, որ պառկես հանգստանալու: Այստեղ ոչինչ չի մնացել, բացի չարագուշակ ձայներից, որ առատորեն լցվում է բերանդ, ականջներդ, քիթդ, պորտդ, եղունգներիդ արանքները, մաշկիդ տակ, կոպերիդ մեջ:

Ձայնաբնակ կղզին խելագարության է հասցնում, յուրաքանչյուր կենդանի ու բույս մարդկային կերպարանք է ստացել, նույնիսկ անթիվ ավազահատիկները, համարյա անտեսանելի ավազահատիկները, վհուկների դեմքեր ունեն, բոլորը հանգստության հոգոց են հանում` հանդիպելով ոտնահետքիդ: Եթե հիմա դուրս գաս, միլիոնավոր նավակ- օրորոցներով կշրջապատվես, կլսես երեխաների լացը, կտեսնես տիկնիկների ջախջախված գլուխները, նրանցից արյան գորշ հետքերը... “Մնա խարխլված խրճիթում, չտրվես կեղծ լացին, ոչ մի դեպքում չբացես դուռը, մի խղճա երեխաներին, նրանք խաբեբաներ են”, “Բաց դուռը… նրանք քո ընկերներն են, քո ծնողները, հարազատները, սիրելիները”… Դու կարոտում ես առաջվա մարդակերներին, նրանց դանակների մարդկային սրությանը, անկուշտ ախորժակին, համեմունքների սուր հոտին, որով պատում էին մարմինդ… Հիմա նրանք նույնպես չկան: Սա քո կղզին չէ… Ծովը ալեբախվում է սենյակի պատերին, ուր որ է բնակարանը փուլ կգա: Նավակը բեռնվում է քաղցրահամ ջրի տակառներով, ուտելիքի պաշարով, մեկուսանում է սառը ալիքներում, կորչում անէության մեջ:

Դու ապուշ ես, ամբողջ օրը պատուհանից դուրս ես նայում, քեզ հոգեբույժի մոտ եմ տանելու… ինձ նայիր… Ես նայեցի: -Երեսդ… էլի ծեծել են…

-Դասընկերուհիներդ էին զանգահարել, ասացին, որ տղաները ծեծել են քեզ: -Ինձ բան չի եղել, քնում եմ… -Ես ուզում եմ խոսենք… -Վաղը կխոսենք, արդեն պառկած եմ…

-Պատուհանիդ ապակուն ո՞վ էր խփում…

-Քամին էր…

-Հիմա քամի չկա, ապուշ ես…

-Կա:

-Հիմար…  Ես արկղից մի հասուն բանան հանեցի, կճպեցի այն, համեղ միջուկը տվեցի Հիսուսին: Ինձ սոված մնալ էր պետք, որ հիշողություններս վերականգնեի: Ես թաթախեցի գրիչս: *** 19 մարտի:

Ուրբաթ: Երեխաները փոքրիկ տղային ատում էին, որովհետև նա կաղ էր, իսկ մայրը բոզ: Բակի կանայք էին ասում` “Միայն բոզերն են մազերը դեղին ներկում”, “միայն բոզերն են ամեն օր լողանում”, “միայն բոզերն են բաժանվում”: Իսկ Կնոջը չէին սիրում, որովհետև նրանից քրտինքի հոտ չէր փչում, նա միշտ գեղեցիկ էր և խնամված: Ճանապարհին ցորներանգ մաշկը համեղ օճառների և բուրումնավետ օծանելիքների ամպիկներ էր թողնում: Ի տարբերություն Բանջարանոցի մյուս կանանց, նա բեխեր չուներ և թևերի մազերը գազի վրա չէր խանձում` հաճախում էր վարսավիրանոց: Այդ կինը մարմինը մատուցելու հոյակապ արվեստ ուներ: Կրում էր մեղմ գույներով համաչափ զգեստներ` ընդգծելով սքանչելի կրծքերը, մեջքը, կոնքերը... Նրա ոտքերի մատները նռան հատիկների նման նուրբ էին և մաքուր: Նա նաև բարի աչքեր ուներ:

Երիտասարդ տարիքում բաժանվելով բռնակալ ամուսնուց` որդի էր ժառանգել և երկհարկանի խարխուլ տուն: Այլևս երբեք ամուսնանալու փորձ չէր արել և անբարոյական կնոջ անուն էր վաստակել: Նա առավոտյան տանից դուրս էր գալիս իր գործերով և ուշ գիշերով տուն էր դառնում` մրգի կամ բանջարեղենի տոպրակը ձեռքին: Լինում էր, որ փոքրիկ տղան և մայրը պատահաբար բախվում էին աստիճանավանդակի վրա, երբ տղան իր ծովախոզուկին բակ էր իջեցնում արածեցնելու: Տղան տկար էր: Նա մարմնին անհամաչափ, մեծ գլուխ ուներ` ցից-ցից մազերով, աչքերը զգայուն կանաչ էին և միշտ ներքև էին նայում: Շատ վաղուց փորձ էր արել մտերմանալ երեխաների հետ, բակ էր իջել ֆուտբոլ խաղալու… Նա դանդաղ մոտենում էր խաղահրապարակին, վախվորած նայում միմյանց վրա թավալվող տղաներին:

Երբ փոշին ցրվեց և գնդակը գլորվեց տղայի ոտքերի մոտ, բոլորը լռեցին:

-Տեսեք, ուրվականն է եկել:

-…

-Բարև, բոբո: Տղան հողի մեջ խրված խցանին էր նայում:

-Դու բոզի տղա ես… Քո մայրը բոզ է,- ասաց մի տղա` մատը քիթը մտցրած:

-Ամբողջ օրը դու երազում ես մեր հետ խաղաս, չէ՞, -շարունակեց չաղլիկը,- բայց դու դեբիլ ես ու թոփալ, չէ՞… -… -…

-Հա,- լսվեց տղայի տխուր ձայնը: Նա մտքում հաշվում էր խցանի մակերեսի քերծվածքները, հետո շուռ եկավ և դանդաղ հեռացավ:

-Թոփալ, թոփալ, թոփալ, - հետևից բղավում էին երեխաները` մանր խճաքարերով հարվածելով մեջքին, գլխին, ուսերին: Տղան կանգ առավ, կռացավ, հավաքեց բոլոր խճաքարերը, լցրեց գրպանն ու շարունակեց քայլել: Դրանից հետո նա բակ չիջավ: Մարդիկ ասում էին, որ տղայի տկարությունը օրեցօր ավելի ու ավելի է խորանում: Բայց ես գիտեի` պատճառը երեխաների անտարբերությունն էր, որից դեմքը ծռմռվել էր, մազերը բարակել: Նա կարծես պատուհանագոգին դրված բույս լիներ, որը տխուր նայում էր փողոցում խաղացող ստվերներին: Երեխաներին զայրացնում էր նրա լուռ մեկուսացումը: Նրանք քարերով հարվածում էին սենյակի պատուհանին, մորը հարցախեղդ էին անում որդու մասին. “հեծանիվ ունի՞, թե՞ ոչ”, “հայր ունի՞, թե՞ ոչ”, “ե՞րբ է մահանալու”, “ինչո՞ւ դուրս չի գալիս”, “ինչո՞ւ չի խոսում”, “պատուհանագոգին դրված բույսը ո՞ւմն է”, “տղա՞ է, թե՞ աղջիկ”: Պատասխանների փոխարեն մայրը մատների ծայրերով ականջին էր հենում մազափնջիկը և արագացնում քայլերը, “ժամանակ չունեմ, ժամանակ չունեմ երեխաներ” ասում էր նա ու կտկտացնելով վազում կանգառ: Երեխաներ տեղները չէին գտնում:

Մեկն ասում էր, թե ուշ գիշերով կարելի է մտնել տղայի սենյակ, խեղդել նրան և կախել լվացքի պարանից, որ առավոտյան մայրը տեսնի, մյուսն ասում էր, որ կարելի է պատռել փորը, ծովախոզուկին մտցնել մեջն ու նորից կարել, կամ ստուգել, եթե լեզու ունի, կտրել այն, խորովել և կերցնել, կամ փորձել սղոցով կտրատել ձեռքերն ու ոտքերը, հետո նրան փորի վրա պառկեցնել, որ արյունահոսությունից շնչահեղձ լինի: Ոչ մի եղանակ իմ դուրը չէր գալիս: Ես խղճում էի փոքրիկ տղային: Մտքումս նրա համար անցավ սպանության միջոցներ էի ընտրում, իբր նրան աշխարհի ամենահամեղ թույնն եմ տալիս, պատահաբար գցում եմ հեծանիվիս տակ, միասին այնքան ենք խաղում, որ ուրախությունից սիրտը պայթում է, ոտքը աճեցնում եմ, և նա վազում է, վազում անդադար ու վազքի մեջ հասնում է երկինք: Երբ Հիսուսը թարթեց աչքը, ես վախեցա: Նա պատուհանից դուրս էր նայում: Ինձ հետաքրքրեց նրա սևեռուն հայացքը:

Ես նույնպես դուրս նայեցի: Երկհարկանի տան բակում` կանաչ խոտերի մեջ, նստած էր կաղ տղան, իսկ ոտքերի արանքում արածում էր նրա ծովախոզուկը: Էլեկտրական լամպի լույսը թրթռում էր նրանց շարժումներից: Ես գրիչն ու թանաքը դրեցի գրպանս և դուրս ելա, Հիսուսը եկավ ինձ հետ: Մենք ամոթխած մոտեցանք նրանց: Տղան տեղից չշարժվեց, նայում էր ծովախոզուկին, որը հյութեղ սիզախոտ էր ուտում:

-Բարև…

-…

-Ես տեսա, որ ներքև ես իջել ու եկա քեզ մոտ…

-…

-Դու պետք է երեխաներից զգույշ լինես, նրանք ուզում են քեզ սպանել…

-…

-Դու խոսել չգիտե՞ս, թե՞ չես ուզում…

-…

-…

-Ես մտածեցի, եթե չես ուզում խոսել, բանանի կճեպների վրա գրիր, ես էլ կգրեմ, հիմա գրիչ ու թանաք կտամ…

-…

Նա շոյում էր կենդանու փափուկ փորը:

-Դե լավ, եթե համաձայն ես, քո փոխարեն ես կպատասխանեմ հարցերիս…

-…

Հիսուսը նստեց տղայի ուսին: “Թեթև է”, “Հա, նա շատ ծեր է, անցյալ տարի եմ գնել շուկայից”: “Իսկ ինչո՞ւ հենց նրան”, “Չգիտեմ, երազում էի ընկեր ունենալ, երբ տեսա, Հիսուսին միանգամից դուրս եկավ”, “Նա խոսո՞ւմ է”, “Չէ, ընդհանրապես չի խոսում, թռչել էլ չի կարողանում, այ, հիմա եթե ուզենա փախչել, չի կարողանա, թևերը շատ թույլ են, նա արդեն տասնութ տարեկան է”, “Ինձ նման… ես էլ չեմ խոսում ու թռչել չգիտեմ, եթե իմանայի, միանգամից կփախչեի այստեղից”, “Ո՞ւր պիտի փախչեիր”, “Կփախչեի այնտեղ, որտեղից Հիսուսն է եկել”, “Հիսուսը չի եկել, նրան որսորդներն են Մադագասկարի ափերից բռնել, հանձնել են Վիենայի գազանանոցին, վարժեցնողները մի քանի տարվա տքնաջան ջանքերից հետո հասկացել են, որ երբեք խոսել չի կարողանա և վաճառել են մի սփյուռքահայի, որն էլ իր հերթին բերել է Հայաստան և նվիրել մի մեծահարուստ ընտանիքի, որոնք տեսնելով, որՀիսուսը հաշմանդամ է, հանձնել են տոնավաճառ, այնտեղից էլ ես գնել եմ նրան` հարյուր դոլարով”, “Հիսուսը շատ բարի է”, “Երեխաները ուզում են սպանել քեզ”, “Ոչինչ”, “Նրանք ուզում են քեզ կախել լվացքի պարանից, որ մայրդ առավոտյան տեսնի”, “Հետո նրանք կհանգստանա՞ն”, “Չեմ կարող ասել, իսկ դու չե՞ս պաշտպանվի”, “Ես չգիտեմ ինչպես պաշտպանվել”, “Ձեռքերով ու ոտքերով կհարվածես, կկծես նրանց”, “Ես չգիտեմ ինչպես են հարվածում”, “Ինչո՞ւ են նրանք ուզում ինձ սպանել”, “Որովհետև դու կարողանում ես մենակ ապրել առանց խաղերի”, “Ես ուզում էի մտերմանալ նրանց հետ, չցանկացան”, “Նրանք ուզում էին, որ դու լաց լինեիր, աղաչեիր, խնդրեիր նրանց ընկերությունը, իսկ դու լուռ հեռացար”, “Բայց ես հիմա մենակ եմ իմ սենյակում, երբեք դուրս չեմ գալիս, ինչո՞ւ են ուզում սպանել ինձ”, “Նրանք չեն կարող լիարժեք զվարճանալ, երբ դու մենակ ես քո սենյակում, անընդհատ հիշում են քեզ և ուզում են սպանել, որ աշխարհում մենակ մարդ չլինի”, “Իսկ ինչո՞ւ չեն ուզում սպանել, Հիսուսին կամ քեզ”, “Արդեն սպանել են, պարզապես գլխի չեն ընկնում հիմարները”, “Ես կուզեի ծովախոզուկիս հետ ապրել անմարդաբնակ կղզում, Ռոբինզոնի պես”, “Իզուր մի երազիր, հիմա այլևս անմարդաբնակ կղզիներ չկան, ուր էլ լինես, քեզ կգտնեն ու կսպանեն”, “Ես էլ կուզեի Հիսուսի ու քո պես մեռնեի, որ չսպանեին ինձ”, “Դրա համար դու պետք է տխրես անընդհատ, անընդհատ, անվերջ տխրես”, “Ես միշտ տխուր եմ”, “Ուրեմն շուտով կմեռնես”, “Աշխարհի ամենաանցավ մահը տխրությունն է”, “Իսկ երբ մեռնեմ, ինձ կմոռանա՞ն”, “Դու մեռնելուց հետո էլ պիտի շատ տխրես, որ երբեք չհիշվես”, “Ասում են` քո սենյակի պատուհանից բազմաթիվ երեխաներ են դուրս նայում` հովանոցները ձեռքներին”,”Իմ սենյակում ես մենակ եմ ապրում”, “Դու գեղեցիկ մորուք ունես”, “Դու էլ”, “Տկարամիտ երեխաների մոտ երեսի մազերը շուտ են փարթամանում”, “Բայց դու տկարամիտ չես”, “Տկարամիտ եմ, այդպես բոլորն են ասում”, “Ոչինչ, ռոբինզոնները միշտ տկարամիտ են լինում”, “Տես, դու Հիսուսի դուրը եկել ես, ուսիցդ չի իջնում”, “Շատ լավն է Հիսուսը, ափսոս, որ ուշ ծանոթացանք, ես նրան շատ կկարոտեմ” “Դու եկել ես ճանապարհելու՞ ինձ”, “Ես ուզում եմ, որ դու չվախենաս, քեզ մենակ չզգաս, չես վախենում, չէ՞”, “Չէ”, “Գնանք”, “Գնանք”…   ***

Փշրված ապակու ձայնը արթանացրեց քնած բնակիչներին: Մարդիկ դուրս ելան պատշգամբներ` ուշադիր նայելով ասֆալտի այն հատվածին, որտեղից աստղիկների պես պսպղում էին բյուրեղները: “Ի՞նչ եղավ, ի՞նչ եղավ իմ որդուն”, “բաց արա դուռը, բաց արա”, “օգնեցեք մարդիկ”, բղավում էր համար 24 բնակարանի տանտիրուհին: “Բաց արա դուռը”, “կոտրեք դուռը, կոտրեք”… Ոստիկանության և շտապ օգնության մեքենաները միմյանց վազանցելով ներխուժեցին բակ: Աշխատակիցները բարձրացան բնակարան, որտեղ նրանց դիմավորեց կավճագույն դեմքով գեղեցիկ մի կին և մատնացույց արեց սենյակը` “իմ որդին այնտեղ է, այնտեղ”: Դուռն ամուր փակված էր: Մուրճով և մետաղյա հատիչով կոտրեցին փականը: Սենյակը դղրդաց, կորավ փոշու ամպի մեջ: Երբ փոշին նստեց, մուտքից ոչ ոք չկարողացավ առաջանալ: Բոլորը զարմացան, մի՞թե հնարավոր է այսքան գիրք տեղավորել փոքր տարածքում: “Նա գրքերի տակ, գրքերի տակ է մնացել, դուրս քաշեք, դուրս”,- փղձկում էր կինը: Բոլորն արագորեն սկսեցին դատարկել սենյակը: Աշխատակիցները կորել էին փոշու մեջ, կես ժամ էր արդեն, ինչ աշխատում էին, սակայն գրքերը չէին սպառվում:

Շուտով նշմարվեց թաց մանրահատակը: “Այստեղ ոչ ոք չկա”: Մոտեցան պատուհանի կարկասին: Ապակին լիովին փշրվել էր, բացվածքից հիանալի զով քամի էր փչում, փեղկերը թաց էին: Քննիչն աշխատում էր ներքևում: Նա լարված զննում էր ապակու մանր կտորները, ապա դրանք լցնում էր ցելոֆոնե տոպրակների մեջ հետագա ուսումնասիրությունների համար: Առաջին անգամ էր հայտնվել այսպիսի իրավիճակում, կարծես ինքնասպանություն էր, բայց առանց դիակի: Ամբողջ շենքը տակնուվրա արեցին, շները նույնպես հոգնել էին, արյան ոչ մի հետք չհայտնաբերվեց: Շտապ օգնության մեքենան շուտով հեռացավ` իր հետ տանելով խելագարված կնոջը, ով բանաստեղծություններ էր արտասանում: Երիտասարդ քննիչը դողդողալով ծխախոտ կպցրեց, հավաքեց պայուսակը և գլուխը բարձրացնելով` նայեց իններորդ հարկի պատուհանին: “Եթե հիմա պատուհանից մեկը ցած նետի իրեն, ես մի կողմ կքաշվեմ”, - մտածեց նա և բարձրացավ սենյակ:

Հատակի տարբեր մասերում ընկած էին բանանի լխկած կճեպները: Պատուհանագոգին մի կարմիր վառ կետ երևաց. քննիչը լարեց աչքերը և մոտ գնաց: Կարմիր կետը շարժվում էր: Ելակի չափ մի ձկնիկ էր, որը թպրտում էր հոգևարքի մեջ: Նա նմուշ վերցրեց ջրից, բանանի կճեպից, գտավ խճաքարերով լի թխվածքի տուփ և փաթեթավորեց դրանք: Հեռախոսը զնգաց:

-Դիակը չկա…

-Ինչպե՞ս, թե չկա հիմար, ինչ ես դուրս տալիս…

-Նայել ենք ամեն տեղ, նույնիսկ հարևան շենքերի բակերում…

-Առևանգու՞մ է…

-Չեմ կարծում, մայրը տանն է եղել և դեպքից տաս րոպե առաջ խոսել է որդու հետ…

-Իսկ ի՞նչ են ասում հարևանները… -Նրանք միայն կոտրված ապակու ձայն են լսել և խուլ թըրխկոց…

-Ուրեմն մայրն է սպանել երեխային. հաստատ, թաքցրել է ինչ-որ տեղ, դու լավ զննե՞լ ես բնակարանը. սառնարանը բացե՞լ ես, հնարավոր է` այնտեղ է խցկել…

-Ողջ բնակարանը տակն ու վրա ենք արել չկա…

-Լսիր, ինձ չի հետաքրքրում, դու պետք է մինչև լուսաբաց գտնես դիակը…

-Եթե չկա, ինչպե՞ս գտնեմ…

-Գտիր, սրիկա, մեռիր, բայց գտիր, հասկացա՞ր, եթե չգտնես, վաղը բանտում կհայտնվես… Նա դադարեց շնչել, անտարբեր նայեց դիմացի աղբարկղին, հոգոց հանեց, հետո անջատեց հեռախոսը, ապա վերցնելով տոպրակները` հեռացավ: Ճանապարհին խանութից սնկով աղցան և դառը գինի գնեց` մտածելով, որ սնունդն ու խմիչքը կբթացնեն նյարդային համակարգը: Մեքենան կանգնեց ամառանոցի գորշ պարսպի տակ: Նա ոտքերը քարշ տալով մի կերպ իջավ, բացեց դուռը: Մարմարե արձանի պես նա մի քանի րոպե գամվեց կապույտ հյուրասենյակի մեջտեղում, հետո նստեց բազմոցին, երաժշտություն միացրեց ու բացեց շիշը: Դավիսի շեփորը և գինին քաղցր թմրադեղի նման խառնվեցին արյանը, հոսեցին երակներով, անջատեցին բոլոր զգայարանները: Պատկերները լուսամփոփների պես պտտվում էին շուրջը:

Նա տեսնում էր թռչող երեխաների, որոնց կաթնային պարանոցները ճզմված էին թելերի պրկությունից: Նրանք ժպտում էին... “Ինչու՞ են երեխաները մահանում, ի՞նչ են զգում թռիչքի պահին”… “Մեղք են երեխաները”… Նա դուրս եկավ, քայլեց այգու խորքը, նստեց սև խոտերի մեջ, սկսեց ինքն իր հետ խոսել: Մոծակները քաղցր կծոտում էին ոտքերը: Խորը թմրածության մեջ էր ընկնում, բայց վախենում էր դիմավորել լուսաբացը: Ի՞նչ պատասխան էր տալու: Դուռը ծեծեցին: Մարմինը ծանրացել էր: Նորից ծեծեցին: Ո՞վ կարող էր լինել: Քննիչը տեղից չշարժվեց: Մի բուռ հող լցրեց մազերի ու բերանի մեջ: Մի՞թե գտան: “Նրանք ամառանոցի տեղը չգիտեն”, “Ոչ ոք չգիտի”: Դռան թակոցն ուժգնացավ: Մաշկը սկսեց թրթռալ: Նա հետ դարձավ, մտավ ննջասենյակ, փորձեց իռլանդական թվիստ պարել, “Ամառանոցի տեղը ոչ ոք չգիտի”, “Չգիտի”: Երբ ոտքերը հոգնեցին, նա հենվեց պատին: Լսվեց դռան թակոցը: Նա վազեց հյուրասենյակ, բարձրացրեց երաժշտության ձայնը և թաղվեց բազմոցի մեջ: “Բայց ոչ ոք չգիտի”: Երբ մեղեդին ավարտվեց, կրկին լսվեց թակոցը: Նստած տեղից ոտքերի թաթերը բարդու նման երկարեցին մինչև մուտքի դուռը: Նա դանդաղ առաջացավ, վախվորած կանգնեց դռան առջև և շունչը պահած քաշեց սողնակը… Խավարի մեջ ծովախոզուկը գրկին կանգնած էր մի տղա. նա շրխկոցով մի մեծ խնձոր էր ուտում: Քննիչը քարացել էր, փորձեց խոսել, բառ արտասանեց, բայց լսեց միայն ինքը: -Քո նավակը եկել է…

-Ի՞նչ նավակ…

-Քո նավակը…

-Ո՞վ ես դու, տղա,- նա քրքջաց, ոտքերը դողում էին:

-…

-…

-…

-…

-…

-ժամանակն է, գնանք……… Փոքրիկ տղան թաթիկով բռնեց խոնավ ճկույթը: Նրանք քայլեցին:  * Դանիել Դեֆո, “Ռոբինզոն Կրուզո”: ** Հովհաննես Գրիգորյան, “Ռոբինզոն Կրուզո”: *** Խուլիո Կորտասար, “Ցտեսություն, Ռոբինզոն”:

Արամ Պաչյան

Share on Facebook

Ուրեմն, օգոստոսի 12-ին հայազգի լեգենդ Սերժ Թանկյանը ցնցելու է Մարզահամերգային համալիրն՝ իր հին ու նոր կատարումներով եւ Elect the Dead Symphony-ով։ Իսկ "Symphony"-ն այս անգամ լինելու է Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը, որը դեռ Իեն Գիլանի համերգի ժամանակ զարմացրեց թե հայ հանդիսատեսին եւ թե համաշխարհային ճանաչում ունեցող Գիլանին։

Չնայած արդեն վաղուց է, ինչ Սերժն այլեւս System of a Down-ի կազմում չէ, սակայն դա չի խանգարի, որպեսզի համերգի օրը հնչեն նաեւ խմբի կատարումները․ Սերժին կնվագակցի 6 հոգանոց նրա բենդը։ Այս փաստը ցավալի է ինձ համար, քանի որ ստացվում է՝ SOAD-ն իր ողջ գործունեության ընթացքում այդպես էլ չերգեց Հայաստանում։

Սերժ Թանկյանը համաշխարհային ֆավորիտ ունեցող երաժիշտ է եւ նրան հյուրընկալելն, իրոք, թանկ հաճույք է։ Կազմակերպիչներ "Deem Communications"-ը, "Fugitive Studios"-ը եւ հովանավոր ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը հավատացնում են Սարդին, որ Սերժը որոշակի զեղջեր արել է Հայաստան գալու համար, որովհետեւ «Հայաստանը նրա հայրենիքն է»,-ասում է Րաֆֆի Նիզիբլյանը, որ "Deem Communications"-ի նախագահն է։

Համերգից առաջ Թանկյանն անձամբ կհանդիպի հայ լրագրողների հետ, ինչի համար լրագրողները պետք է հավատարմագրվեն։ Խորհուրդ կտամ հավատարմագրվել այն լրագրողներին միայն, ովքեր գոնե մեկ անգամ սկզբից մինչեւ վերջ լսել են Սերժի ձայնասկավառակներից գոնե մեկը, որովհետեւ այսօրվա ասուլիսի հարցերն, իրոք, հիասթափեցնող էին․․․

լավ, ինչեւէ․․․ Օգոստոսի 12, կյանքի ամենալավ օրերից մեկը բոլոր նրանց համար, ովքեր կլինեն Համալիրում!!!

Share on Facebook

Այն, որ հունիսի 7-ին մեկնարկած քառօրյայում Ազգային ժողովը կարող էր ընդունել կառավարության առաջարկած Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները, զարմանալի չէր լինի: Զարմանալին այն էր, որ մեր օրենսդրական պատմության մեջ բացառիկ անհամաձայնություն նկատվեց օրենք մշակող, ընդունող եւ հաստատող մարմինների միջեւ:

Հիշեցնենք, որ ըստ գործադրի առաջարկած փոփոխության` մայիսի 20-ին պատգամավորները  Ընտրական օրենսգրքից հանեցին այն դրույթը, որով ընտրությունների ընթացքում պահպանվում եւ երաշխավորվում են համայնքի ղեկավարի, ավագանու անդամի, պատգամավորության եւ նախագահության թեկնածուների անձեռնմխելիության իրավունքը:

Հենց այստեղ էլ հարց է առաջանում, թե ի՞նչ տրամաբանությամբ է առաջնորդվել ՀՀ կառավարությունն այս առաջարկը մշակելիս: Այս հարցը գրավոր կերպով ուղղել ենք վարչապետի մամուլի քարտուղար Արամ Անանյանին, ով ասաց, որ մոտ օրերս կպատասխանեն մեր հարցերին: Իսկ մինչ այդ մնում է առաջնորդվենք մեր տրամաբանությամբ, ըստ որի հանգում ենք երկու տարբերակի. առաջին`սրանով կառավարությունն ընտրություններն ամբողջությամբ վերահսկելու նոր «էվրիկա» է հայտնագործել եւ երկրորդ` գործադիրն ու օրենսդիրը աչք փակելով բազմաթիվ օրակարգային խնդիրների վրա`PR ակցիա են իրականացնում նախագահականի` մասնավորապես ՀՀ նախագահի համար:

ՀՀ նախագահը չհաստատեց գործադրի առաջարկած եւ օրենսդրի ընդունած օրենքի փոփոխությունը` պատճառաբանելով. « Նախագահի թեկնածուների մասով անձեռնմխելիությունը պետք է մնա, որ որեւէ մեկը առավելություն չունենա»,- նշել էր Գառնիկ Իսագուլյանը` ՀՀ նախագահի ներկայացուցիչը ԱԺ-ում:

Սակայն համայնքի ղեկավարի, ավագանու անդամի, պատգամավորության թեկնածուներին անձեռնմխելիությունից զրկելու իրավունքը նախագահը համարում է, որ օրենսդրին է: Փաստորեն Սերժ Սարգսյանը կարեւորում է նախագահական ընտրությունների թեկնածուների հավասարությունը, իսկ խորհրդարանական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների լեգիտիմության եւ հավասարության մասին ո՞վ պետք է մտածի:

Այս մասին փորձեցինք ճշտել նաեւ ընդիմության տեսակետը, բայց, ցավոք, նրանք ասացին այն, ինչ միշտ են ասում. «Այս բանդիտական իշխանությունն իմիտացիոն բարեփոխումների անվան տակ ամեն ինչ անում է իր հնարավորություններն օգտագործելու` ընտրություններում լայնամասշտաբ կեղծիքներ անելու համար»,- պնդում է ՀԱԿ-ի մամուլի խոսնակ Արման Մուսինյանը:

Share on Facebook