Share on Facebook

Երբ լրագրողներից մեկին հարցրի` ինչին էր պետք էդ չիրը, պատասխանեց` չէ, ուղղակի մի փոքրիկ ուշադրություն է:

Ուրեմն այսպես, տարբեր հեռուստաընկերությունների եւ կայքերի լրագրողներն իրենցից գոհ դուրս են գալիս նախարարությունների շենքից` ձեռքներին մի մեծ տոպրակ, տոպրակի մեջ` «մի փոքրիկ ուշադրություն»:

Դա գիտեք ինչի է նման, չբավարարված, բայց ժամանակից շուտ կլիմաքս ապրած կնոջը մի փոքրիկ ուշադրություն դարձնելուն: Ողջ տարվա ընթացքում էդ նախարարությունները որքան ու ոնց ուզում, բռնաբարում են լրագրողներին, վերջում էլ` մի փոքրիկ ուշադրություն:

Հա, չմոռանամ նշել, որ ԿԳՆ-ն լրագրողներին փոքրիկ գրքույկ եւ հիշողության քարտ էր նվիրել` ՀՀ դրոշի գույներով: Չթաքցնեմ վերաբերմունքս ու ասեմ, որ էդ ֆլեշները ճաշակով էին սարքած, ուղղակի վատն էն ա, որ եռագույն դրոշն արդեն դարձել ա կաշառքի, առքուվաճառքի, կոռուպցիայի եւ ոռմտիկության սիմվոլ:

ԱՄՈԹ!

Հ.Գ. Էս սենց գրեցի էլի… արդեն մեկ ա` ինչ կանեք: Էնքան ա մեկ, որ երթուղայինում երբ մեծ կին ա բարձրանում, չեմ էլ կանգնում, որ տեղ տամ: Կլիմաքսի ենթարկվածներին ես մի փոքրիկ ուշադրության չեմ ուզում արժանացնել:

Share on Facebook

Էս երկրում կամ մարդկության մեջ ընդհանրապես, ամեն մեկն իր տեղում անազնիվ ա, նենգ ու մարմնավաճառ: Բացառությունների մասին չեմ խոսում. իրենք իրենց մասին լսելու կարիք չունեն: Ում մասին որ խոսում եմ, միգուցե լսեն, չհասկանան էլ, որ իրենց մասին է խոսքը, բայց ոչինչ..

Ես ժուռնալիստ եմ, ճի՞շտ է, գոնե մի երկու բան գրել եմ: Զզվում եմ էս ժուռնալիստների հետ երկու բառ խոսելուց: Իրենք իրենցից ոգեւորված մեկ քրֆում են Լեւոնին, քանի որ Սերժի համար են աշխատում, մեկ` հակառակը: Վերջերս էլ պատահում ա, որ քրֆում են երկուսին էլ, քանի որ Քոչարյանի փողերով են իրենց աշխատավարձ տալիս… Էլ չեմ խոսում լրատվական դաշտի մոնոպոլիայի մասին. Միշիկը որքան էլ խելացի լիներ, էդ մոնոպոլիան ստեղծել չէր կարող, եթե յուրաքանչյուր ժուռնալիստ իր տեղում արժանապատվություն ցուցաբերեր: Բայց դե ավելորդ ա բարձր գաղափարներից խոսել…

Այլընտրանքային ժուռնալիստներ կան է, գիտե՞ք ովքեր են, էն որ իր տնեցիք հպարտանում են, որ իրենց տղան դեպուտատների հետ ա տալիս-առնում: Դեպուտատներն իրենց տղային զանգում են` խնդրանքով ու չեն մերժվում: Կամ ասենք իրենց տղան հաց ա ուտում դեպուտատների հետ, եթե բախտը բերել ա: Էն, որ խմբագրի աչքը մտնելու համար մի հատ նենց «բոմբ» նյութ են գրում, որ հաջորդ օրը դեպուտատ ձյաձյաները նոր համակարգիչներ կամ լուսանկարչական սարքեր գնեն  խմբագրության համար: Էդ խմբագրության համար, ընդհանրապես, լավագույն ժուռնալիստը նա ա համարվում, ով ավելի շատ ֆոտոապարատ կամ համակարգիչ կպոկի դեպուտատ ձյաձյաներից: Ու էդ խմբագրությունները քիչ չեն է. մեկը չի, երկուսը չի..

Էս տեսակ խմբագրությունները սովորաբար «վատ» բաներ են գրում մի կուսակցության կամ օլիգարխի մասին, հետո տպագրված նյութն ուղարկում էդ մարդուն, որ կարդա` ոչ թե ամոթից գետինը մտնելու, այլ մի երկու կոպեկ դեպի իրենց շպրտելու համար:

Ու տենց… էս մեր հարիֆ, բայց իրեն «բիթի»-ի տեղ դրած ընդդիմադիր մասսան էլ վերցնում, էդ նյութերը կարդում, հանգստանում ա: Ախր ամենածիծաղելին կամ անտանելին էն ա, որ էս ժուռնալիստներն առանց ամաչելու իրենց պատվիրված, քծնող ու վաճառված նյութերը տալիս են տնեցիքին, որ կարդան ու հպարտանան: Գոնե տնեցիքին ասեն` մի կարդացեք, ամոթա, խաբում եմ ձեզ:

Սա մի դրվագ, թե ինչի էս երկիրը երկիր չի կամ ինչի ա էս ժողովուրդը վատ ապրում… էս ժողովուրդը վատ չի ապրում է. խաբելով, քծնելով ու փոշի շնչելով ա ապրում… Փոշի սրբողներն էլ գիտեն, որ իզուր էլ սրբում են. մեկ ա, չսրբած` նորից ա նստում:

Անի Հովհաննիսյան

Share on Facebook

Մտքերն էլ իրենց հերթին շատ խորն են տանում…

Դարավոր դղյակի դարպասների ծանրությամբ բացվում են կոպերս, ծուլորեն ձեռքս շոշափում է պահարանիս երեսը, ականջ ծակող զարթուցիչի գլխին անմիջապես արջի թաթի հարված է հասնում, ու կտրվում է նյարդեր սղոցող աքաղաղի կանչը:

Հագնում եմ շորերս, լվացվում, նախաճաշում, ստուգում ֆեյսբուքյան էջս, տանից դուրս գալուց առաջ նայում եմ հայելու մեջ, ստուգում արդյոք ամեն ինչ տեղում է. բջջայիններս, ծխախոտս, կրակայրիչս, փողերս:

Տեղում է ամեն ինչ, կարող եմ գնալ: Մեր տնից կանգառ տանող ճանապարհը զուրկ է մայթից, ավելի ճիշտ` այն գրավել են, զավթել են ու տեղը կառուցել ավտոլվացման կետեր, խորովածանոցներ: Տեսնես հե՞շտ է եղել տարածք գրավելը, երևի թե դժվար, բայց արդյոք այնքա՞ն դժվար, ինչքան քո ուշադրությունը գրավելն է: Գիտես, երեկ ինձ մի պահ թվաց, թե հաջողվել է ուշադրությանդ արժանանալ: Նայեցիր աչքերիս մեջ, ու կարծես արև շողաց, ինչպես հիմա:

Հիմա արևը ինձ է նայում դիմացի մայթից, այն նոր է վերանորոգված, շքեղ է, բարձր արգելապատնեշներով, հաճելի կլիներ այդ մայթով քայլելը, բայց չեմ կարող այնտեղ հասնել, մոտակա անցումը հենց կանգառի մոտ է: Դու էլ ես ինձ համար նույնքան անհասանելի, համենայնդեպս հիմա, իսկ երբ հասնեմ այնտեղ ուր գնում եմ կդառնաս հասանելի, բայց, ցավոք, քո կարիքը էլ չի լինի, ինչպես և դիմացի մայթ անցնելու: Քեզ պես շքեղ է այն: Ինձ սկսում է արդեն թվալ, որ շքեղությունը ու անհասանելիությունը հոմանիշներ են: Քո շքեղության կողքով անցնում եմ, աչքերով տիրում, միասին շարժվում ենք նույն ուղղությամբ, բայց դա դեռ շատ քիչ է նրա համար, որ մեր ճանապարհները խաչվեն:

Արդեն հասնում եմ կանգառ, իսկը ժամանակն է ծխախոտս վառելու, միևնույն է, գիտեմ, առնվազն կես ժամ այստեղ եմ: Ծուխը այրում է կոկորդս, բայց, չգիտեմ ինչու, հաճելի է, այնքան հաճելի, ինչքան որ երեկ էր, երբ մի պահ փորձեցի պատկերացնել, թե երբ իմանաս իմ զգացմունքների մասին` կթշմանամանք: Բայց դա էլ էր հաճելի, ցավոտ, բայց հաճելի. ատելությունն էլ զգացմունք է, կարգին ատող ունենալն էլ այս դարում երջանկություն է:

Ոնց որ իմ երթուղայինն է, վայ, չկանգնեց: Երևի վարորդը չնկատեց, չնայած ավելի լավ, դեռ ծխախոտս չի վերջացել:

Երթուղայինս անցավ, շատերն էլ անցել են իմ կողքով ու չեն տեսել ինձ, չեն ճանաչել իրականը իմ մեջ, չնայած ես առանձնապես այն չեմ էլ թաքցրել, միշտ պատրաստ եմ եղել բացվելու, երևի հենց դա էլ խանգարել է նրանց, կարիք չկար այդքան բաց լինելու, կեղծ եմ թվում: Երթուղայինի նման` դու էլ կանցնես, բայց դեռ ժամանակ կա, դեռ հուսալու, երազելու, սպասելու ժամանակ կա: Երեկվա զանգը չեմ մոռանա, չնայած կողքիս էիր, բայց ինձ թվաց, թե քեզ կորցրի, ինձ, անկեղծ ասած, թվաց ընկերդ էր:

Էհ, ինչեր եմ ասում, դու չես կարող, չնայած ինչն է քեզ հետ պահելու ընկեր ունենալուց, հաստատ որ ես` անծանոթս, ոչինչ անել չեմ կարող: Զանգողը հաստատ տղա էր, միայն դա ինձ այրեց: Եթե այրի էլ, կսովորեմ, ծխախոտի ծուխին ոնց եմ սովորել, անգամ հաճելի է:

Սա էլ իմ երթուղայինը: Մի քիչ հնամաշ է, բայց ինչ արած, իմն է, պիտի նստեմ: Դուռը աշխատում եմ հնարավորինս անաղմուկ փակել ու միաժամանակ չեմ մոռանում վարորդին կիսաձայն ասել.

-Շնորհակալություն…

Սպարտակ Գրիշյան

ԵՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ

Չորրորդ կուրս

Share on Facebook

Գիշերվա ժամը երկուսն էր, ղեկավարս Զեհրային բերեց մեր տուն: Եվրոպական ձեւերով բարեւեցինք, բայց արեւելյան ազգերին բնորոշ ջերմությամբ  թեյեցինք ու խոսեցինք ողջ գիշեր:  Թուրքի նկատմամբ կոմպլեքս ունեի:  Թուրք տեսել էի, շփվել էի, խմել էի հետը, բայց ապրե՞լ…այս միտքն ինձ նույնիսկ գիշերները հանգիստ չէր տալիս:  Մինչ Զեհրայի գալը ես հպարտությամբ դարակներից հանել էի բոլոր հայկական հուշանվերները ու տարածել տնով: Սենյակիս դռան բռնակից  էլ հայկական դրոշ էի կապել:

Երբ թեյում էինք խոհանոցում, Զեհրան միանգամից նկատեց այն, ինչ ուզում էի  նկատեր. սառնարանի փոքրիկ մագնիսները՝ Արարատ լեռան պատկերով: Դրանով պիտի փակեի թուրքի առաջ ունեցածս կոմպլեքսը…Զեհրան  նկատեց. «Ես շատ բան չգիտեմ իմ եւ քո ազգերի միջեւ կոնֆլիկտների մասին, բայց ծնողներս զգուշացրել էին, որ քեզ հետ զգույշ վարվեմ, որովհետեւ դուք ցավ եք տեսել: Բայց չգիտեմ ինչ ցավ, հուսամ կպատմես ինձ»: Նայում էի նիհար Զեհրայի մեծ, սեւ, անկեղծ աչքերին ու մի ցանկություն ունեի՝ ձեռքերս արագ սահեցնել տան բոլոր ծակուծուկերով ու հանել հայկական դրոշներս ու հուշանվերները:

Եվրոպական ծրագրի կամավորներով ապրում էինք Լիտվայի հյուսիսային փոքրիկ քաղաքներից մեկում:  Մինչ Զեհրայի ժամանելը այլ երեք  կամավորների հետ էի ապրում.  բացի սեքսից, գարեջրից ու նման բաներից այն կողմ չէինք խոսում: Իմաստ չկար:  Մենք միասին չէինք ճաշում, չէինք պատրաստում, չէինք թեյում: Ես արդեն սովորել էի նման կերպ ապրելուն:

Առավոտյան  Զեհրան աղմկում էր խոհանոցում: Մաքուր սպիտակ  գլխաշորով էր, սպիտակ շապիկ էր հագել ու  սպիտակ գոգնոց: Մեզ համար նախաճաշի  բլիթներ էր թխում: Կանգնած դռան մոտ`նայում էի նրան: Մայրական հոգատարություն որսացի:

Լիտվական անընտանիք կյանքս փոխվեց: Զեհրան դարձավ ընտանիքս: Հայկական դաղձի թեյ,  թուրքական սեւ սուրճ  ու գիշերային անդադար զրույցներ. մանկություն, պատանեկություն, հիասթափություններ, փախուստներ, ինքդ քեզ հասկանալու ճիգեր: Նկարում էինք, երգում, պարում, խաղում, խոսում: Զրույցներ կան, որ երբեք չես կարող մոռանալ. Զեհրայի հետ նման զրույցների շարք եմ ունեցել. ու նույնիսկ դրանք հիշելուց են աչքերս արցունքոտվում: Մանկական նուրբ զգացողություններ ու ապրումներ, որոնցով երբեք չես կիսվում նույնիսկ ամենամտերիմների հետ՝ չափից շատ «քոնը» լինելու պատճառով:

«Գիտես, միշտ անմնացորդ նվիրվող եմ եղել: Կյանքիս ընթացքում նվիրվել եմ մարդկանց, որոնց պետք չէր նվիրվել: Ու մի քանի անգամ կոտրվելուց հետո ես շատ փոխվեցի: Հիմա անզգացմունք եմ դարձել: Հիմա դատարկվել եմ: Հիմա իմ կողքին ունեմ Քերեմին (Զեհրայի ընկերը՝ հեղ.) , ինքը ինձ գիտե՞ս ինչքան զգացմունք է տալիս, բայց ես չեմ կարողանում տալ, թեեւ սիրում եմ, բայց միջիս կենդանի ու լուսավոր մի բան մեռել է: Ես փախա դրանից, եկա այստեղ՝ մտածելով, որ կորցրածս միգուցե այստեղ է: Ես նույնիկ ընտանիքիս էլ չեմ կարողանում այդքան շատ սիրել, որքան առաջ էի սիրում: Ինչի՞ց է»: Ես չգիտեի ու չէի կարողանում պատասխանել: Իմ ու նրա տարբերությունը այն էր, որ Զեհրան փորձում էր: Ամեն օր նստում ու գունավոր թղթերի վրա գունավոր գրիչներով նամակներ էր գրում Քերեմին: Քերեմից էլ ստանում առավել հետաքրքիր բացիկներ ու նամակներ:  Տերեւներից բացիկներ էր սարքում մայրիկին, հայրիկին, քրոջը, եղբորը: Մանկական մի ամբողջ աշխարհ կար 26-ամյա Զեհրայի մեջ: Կամ էլ ցանկություն՝ այդ աշխարհը չկորցնելու:

Նամազ անելիս Զեհրան իր սենյակի դուռը բաց էր թողնում: Ինձ հետաքրքիր էր նրան դիտելը: Սպիտակ գլխաշորով միշտ նույն դիրքն ընդունած Զեհրան երեւի աղոթում էր լույսի համար: Աղոթքից հետո միշտ հանգիստ էր ու խաղաղ: «Իմ ընտանիքը հավատացյալ է, բայց ես վերջերս եմ սկսել հավատալ ու աղոթել: Ես ինքս եմ եկել Ալլահին, ինձ ոչ ոք չի ստիպել, կամ մանկուց ասել, որ այդպես պետք է: Մեր հավատքը լուսավոր է, Լիլիթ: Այն մարդուն ուժ է տալիս»,-սիրում էի լսել նրան, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ համաձայն չէի նրա հետ:

Կլայպեդայից վերադառնալիս ավտոբուսի մեջ Զեհրան եւ մեկ այլ թուրք աղջիկ երգում էին թուրքական երգեր: Ես ամեն կերպ ինձ շեղում էի ու փորձում էի խեղդել խորքից դուրս եկող բնական ատելությունս: Թուրքական կլկլոցը, ելեւէջները ուղեղս ցեցի պես ուտում էին: Ինձ զսպել այլեւս չկարողացա: Որքան կարող էի մեղմ հասկացրի, որ իրենց երգի նկատմամբ ատելություն եմ զգում: Ամերիկացին, բրազիլացին եւ իտալացին  չհասկացան ու շոկ ապրեցին իմ անսպասելի հայտարարությունից: Բացատրեցի, ինչպիսի զգացողություն է, որը ես կառավարել չեմ կարողանում ու որը անկախ իմ ցանկությունից ներսումս կա: Զեհրան տխրեց. իմ երկար բացատրություններից հետո տխուր աչքերը ներքեւ իջեցնելով ասաց. «Ես շատ բան կզոհեի, միայն թե  թուրքի ու թուրքականի նկատմամբ ներսիդ եղածը չլիներ»:

Այդ ամբողջ գիշերը խոսեցինք ցեղասպանությունից: Զեհրան գիտեր, որ «հայերը թուրքերի հետ լավ են ապրել, բայց հետո Անգլիան հայերին գայթակղել է ու հրահրել ապստամբել թուրքերի դեմ, որից հետո էլ եղել է պատերազմ ու թուրքերը հայերին հաղթել են»:  Որքան էլ իմ պատմությունը ճիշտ էր, բայց ես չեմ կարող ինձ ներել այն, որ Զեհրան այդ ամբողջ գիշեր լացեց: Սկայպով մեզ էր միացել նաեւ Քերեմը, որն ամբողջ գիշեր փորձեց հերքել ինձ: Զեհրան ինձ էր պաշտպանում. «Քերեմ, Լիլիթը չի խաբի»: Ես մեկուկես միլիոն ցեղասպանված հայերի ամբողջ վրեժը փորձում էի լուծել այդ փոքրիկ թուրք աղջկանից: Ֆիզիկական ցավ էի զգում նրա արցունքներից, բայց շարունակում էի պատմել: Մենք միասին էինք լացում մեր պատմության համար:  Լույսը բացվեց, լուռ նախաճաշեցինք ու քայլեցինք աշխատանքի: Ցուրտ էր, լիտվական դասական սառնամանիք: Դպրոցի դռների մոտ նայեց աչքերիս ու մի բան ասաց. «Ես վախենում եմ ավելին իմանալ իմ ազգի մասին. hետո գուցե չկարողանամ ապրել՝ այդ բեռը ուսերիս»: Մենք այլեւս չխոսեցինք ցեղասպանությունից:

P.S. Զեհրան ինձնից հինգ ամիս ուշ եկավ Լիտվա եւ ինձնից մեկ ամիս շուտ էլ լքեց այն: Մեր հրաժեշտի գիշերը, երբ խոհանոցում վերջին անգամ թեյ էինք խմում, Զեհրան մոտեցավ սառնարանին, ցույց տվեց Արարատ լեռան պատկերով ու հայկական այբուբենով մագնսիները ու խնդրեց, որ դրանք իրեն նվիրեմ:

P.S.2 Երբ Զեհրան հետ էր վերադառնում Թուրքիա, Ստամբուլում նրան դիմավորող Քերեմը  օդանավակայանում  ամուսնության առաջարկ արեց Զեհրային:  Եւ այսօր իմացա, որ Զեհրան ամուսնանում է: Նստեցի ու ունեցածս թղթերից շնորհավորական բացիկ պատրաստեցի:

Share on Facebook

Կամրջի եզրային ճաղերին հենված էր, մեկ էլ հետ եկավ, թափ հավաքեց ու վազեց թռչելու… 113 համարի գազելն արագ անցավ, ներսից չհասցրի տեսնել` թռչեց նա, թեչէ: Պատուհանից ամեն կերպ փորձում էի հասկանալ` ի վերջո թռե՞լ է, թե՞ չէ:

Երբ գազելն արդեն կոնյակի գործարանի մոտ էր, հետո գլխի ընկա, որ ալարել եմ կանգնեցնել, իջնել, միգուցե փրկեի… բա որ թռած լիներ: Մեկ էլ հիշեցի, որ հետեւիս նստած տղան էլ էր ուշադիր հետեւում` թռնում է, թե չէ: Իմ հիմար դատողությամբ հետեւիս տղան ինձ հանցակից էր էլի…

Ամբողջ ճանապարհին աղաչում էի չգիտեմ ում, որ գամ տուն, լուրերը նայեմ ու գագիկ շամշյանը հայտնած չլինի, որ Հրազդանի կիրճում դիակ կա… դեռ չի հայտնել, բայց հիմա ինձ արդեն չի էլ հետաքրքրում` թռել ա, թե չէ, այլ այն, որ ես անտարբեր եմ:

Ես չապրող հասարակության անդամ եմ: Երթուղայինում իմ դիմաց նստած աղջկա պես, որ ծիգռովի չալման կապել էր գլխին, սվարովսկի քարերով հեռախոսով խոսում էր ընգերոջ հետ ու ասում. <մեկն իրան ուզում էր մոստից քցեր աչքիս>: Ու մնացած անտարբեր, անկյանք ուղեւորների նման, որ իրար էին նայում. ուզում էին ասել <ամեն մեկս հազար դարդ ունի, հո չէինք կանգնելու>: Դիմացս կռացած տղամարդու նման, որ ալարել էր լողանալ. ուր մնաց մեկի կյանքով հետաքրքրված լիներ… ես այդ անկյանքերից մեկն էի… ափսոս

Հ.Գ. իսկ երբ 10 տարի ազատազրկման ենթարկվածին վիլիսով տարան դեպի անհուն միայնություն, ես լացեցի..

Share on Facebook

Կանգառում…

Էս 64-ը, ժողովուրդ ջան, գալիս է 15 րոպեն մեկ: Մեր բախտն էլ էդպես է բերել: Գոնե մի ալտերնատիվ միկրոավտոբուս էլ լիներ, թե չէ ես ինձ արդեն կանգառի սյուն եմ զգում կամ էլ լուսացույց:

Հիմա ինչ, գալո՞ւ ես 64 ջան: Ըհն, եկավ… էնպես էլ նազանքով ու դանդաղ է գալիս, ոնց որ բալետ պարի: Վերջապես…ինձ ներս եմ գցում ու ինչպես միշտ` ուժս չի հերիքում, որ դուռը փակեմ…մունաթախառը նկատողություն վարորդի կողմից, թե դուռը չի փակվել:  Ինչքան ուժ ունեմ գործադրում եմ. դուռը արդեն փակ է, բայց վարորդն էլի դժգոհ է, փաստորեն հիմա էլ դուռը ջարդելու գործով էի զբաղված: Դռան դեմ մահափորձը բարեհաջող իրականացնելով, ինձ նետում եմ միակ ազատ նստարանի վրա: Իսկ այնտեղ նետվելու ճանապարհին երթուղայինի «սիրելի» վարորդը սկսում է մեքենան վարել ու քիչ է մնում ընկնեմ դիմացս նստած պապիկի գիրկը: Բայց…..չեմ ընկնում: Հա , վերջապես նստած եմ: Ու չորս կողմից ուղևորները թարս են նայում վրաս:

«Էս հոգնածն ով էր, հազիվ աչքս կպել էր, եկավ զարթնացրեց» ու նմանատիպ այլ հայացքներով ինձ են նայում հետևից ու կողքից: Համոզված եմ` եթե դիմացինները հնարավորություն ունենային , իրենք էլ կնայեին, բայց դիմացը նստած 2 աղջիկները գերադասում էին արագի մեջ քսվել, քանի տեղ չեն հասել:

Իսկ ես ոչ մեկին նայելու հավես ու ներվեր չունեմ, ուստի ընդունում եմ դեմքի «հակատանկային» արտահայտություն և սկսում պատուհանից դուրս նայել: Դրսում էլ ամեն ինչ մի տեսակ անկապ է, սովորական: Մի քիչ էլ ցուրտ է, բայց ցուրտը մի տեսակ չէի զգում:

«Ցուրտ ա, էդ պատուհանը փակեք էլի»:

Իսկ ես մտածում էի թե որտեղ է այս պահին Քադաֆին…

«Պատուհանը փակեք»:

Տեսնես ՀԱԿ-ը ու կոալիցիան կերկխոսեն, ախր էդ վրաններում նստած մարդիկ մեղք են, գիշերը ցուրտ ա լինում…

«Աղջիկ ջան, չես լսում, պատուհանը փակի»!!!!!!!!!

Փաստորեն իմ հետ էին…շփոթվում եմ, «կարո՞ղ է դուք իմանաք որտեղ է Քադաֆին»,- հայացքով  նայում եմ ինձ դիմողին ու փակում պատուհանը:

Էս էլ համալսարանը: Մյուս տարի էս ժամանակ երևի էստեղ էլ չեմ լինի…Իջնում եմ երթուղայինից ու փոխանակ գնամ մասնաշենք, քայլերս ուղղում եմ ընթերցասրահ… սովորություն է դառել մի տեսակ: Մարդիկ ծխում ու խմում են, ես էլ ընթերց եմ գնում…Լավ եմ անում գնում եմ, բայց եթե իմանաք, թե ոնց են թարգում ընթերց գնալը, ինձ էլ ասեք:

Հաաա. Մեկ էլ եթե տեղեկանաք, թե որտեղ է Քադաֆին, այդ մասին էլ տեղեկացրեք:

Նարինե Դանեղյան

Share on Facebook

Մեքենան ավտոկայանից շարժվում է: Դեռ ազատ նստատեղեր կան: Զարմանում եմ` առանց նստատեղերը լրացնելու ճանապարհ ենք ընկնում: Պարզվում է` ոչ: շուրջվայքյան ճանապարհորդություն է` ուղևորներ «հայտնաբերելու» նպատակով:

Մենք քսան րոպե պտտվեցինք քաղաքով: Ես այդ ընթացքում հասցրի երեք անգամ ձեռքով անել պատշգամբում կանգնած մայրիկիս:

Ահա մի երիտասարդ պատրաստվում է նստել առջևի ազատ նստատեղին: «Ընգերս,  ստեղ նստած մարդ կա, ստեղ մի նստի»,- լսվում է վարորդի ձայնը: Հետաքրքիր է`ո՞վ էր նստած ազատ նստատեղին, որ ոչ ոք նրան չէր տեսնում: Ավելի ուշ պարզվեց, որ մեկը խնդրել էր վարորդին իր համար առջևում տեղ պահել:

Վերջապես ճանապարհ ընկանք:

Երթուղայիններում լինում են մարդիկ, ովքեր միշտ զրույցի են բռնվում կողքին նստած ուղևորի հետ: Այդպիսի  մի տղամարդ էլ իմ կողքին էր նստել: Հարցրեց ինձ վերաբերող գրեթե ամեն ինչ: Պատասխանեցի լակոնիկ: Իմացավ, որ սովորում եմ: Շրջվեց ու դիմացինին. «Էս մեր երեխեքն էլ սովորում, ավարտում են ու աշխատելու տեղ չի լինում: Հենա հարսս էլ ավարտել ա, չի կարում աշխատանք ճարի: Տերովին տերն ա տանում, անտեր էլ գելը»,- բողոքեց տարեց տղամարդը: «Ինչի՞, հարսդ անտե՞ր ա»,- ասաց դիմացինն ու սկսեց ծիծաղել:

Ապա մեկ ու կես ժամ ուղևորներս ստիպված եղանք խորհելու մեր աշխարհ գալու փաստի մասին: Ոմանք խորհեցին, քթի տակ երգեցին ու հիացան, ոմանք գլխացավ ստացան: Խոսքը «Ինչի համար  աշխարհ եկա երգի մասին է»:

Լսվեց մի պապիկի ձայն. «Վարպետ, ստեղ կանգնեցրու, ինձ ու կնգաս իջացրու»: Խոսքերից կարելի էր մտածել, որ վարորդը կիջնի, կբացի դուռը, կօգնի տատիկին ու պապաիկին իջնել ու ինքն էլ կփակի դուռը: Ու այդ դեպքում չէր լսվի վարորդի ձայնը. «Կամաաաաաաաաաց, ձեր տան դուռը չի»: Այստեղ ես ևս մեկ անգամ, Աստված իմ, ասելու ու զարմանալու առիթ եմ ունենում: Այս ուր ենք հասել, ինչպես են խոսում մեզանից մեծ մարդկանց հետ:

Լսվում է ուղևորներից մեկի ձայնը. «Արգելակեք»: Վարորդը կանգնում է: Երիտասարդ աղջիկը գումարը տալիս է վարորդին. «Համե»: Իջնում է: Ներկաներիս համար ծիծաղելի էր: Ինչպե՞ս ենք մենք խոսում. «Արգելակեք, համե»: Եթե չեմ սխալվում «համե» արևմտահայերեն է, նշանակում է «ինչ»: Ինչ կապ ուներ գումար տալը «ինչ» բառի հետ: Մտորելիք է…

Վերջին կանգառում իջնում եմ երթուղայինից, հասնում համալսարան: Դասը սկսվում է: Մտնում եմ լսարան: Մոտենում առջևի ազատ նստատեղին ու ակամայից հարցնում կուրսեցուս. «Էստեղ նստած մարդ կա˚»:  Հետաքրքիր է` ով և ոնց պետք է նստած լիներ, որ չտեսնեի…

Նունե Հովսեփյան

Share on Facebook

Այդ «եվրո տատիկը», որին հանդիպում եմ մասնաշենքից դուրս գալիս… Ինչպես եմ վատ զգում, որ
ինձնից փող չի ուզում… Մուրացկանության նոր մշակույթ. բերան չցավեցնել նիհար դրամապանակներից
փող պոկելու համար, ունենալ մշտական հաճախորդներ ու նրանցից վերցնել հազար դրամից ոչ պակաս
գումար:

Իսկ այդ մշտական հաճախորդները «եվրո տատիկին» եվրոներ են նվիրում այն նույն հոգեբանությամբ,
որը նրանց ձեռքից բռնել ու տարել է համալսարանի «ամենաթանկանոց» ֆակուլտետը, գնել է տալիս
ամենակարմիր դիպլոմը ու ամենասև ջիպը… Եթե կա ամեն ինչի էլիտար տարբերակը, պետք է լինի նաև
մուրացկանինը, և հորինվել է «եվրո տատիկը»…

Իսկ մասնաշենքի դարպասների հենց կողքին գտնվող խանութի տերերը փող աշխատելու համար գործի

մեջ են դնում, օրինակ, իրենց էներգիան, միտքը, ժամանակը ու նման բաներ… Նախ մտածել են` որտեղ
հիմնեն իրենց բիզնեսը, որ լավ առևտուր լինի, ու խանութը կառուցվել է ուտելու վազող ուսանողների
հարևանությամբ: Եվ այն ժամանակ, երբ ուսանողները սպառում են նրանց ունեցածը, նույն ընթացքում
խանութն ապրանք է ստանում:

Ուսանողներին էլ ի՞նչ է պետք բացի ուտելուց. գրքեր պատճենել, կուրսային աշխատանք ու ռեֆերատ
պատվիրել: Դա էլ են անում. ոչինչ, որ տարածքը փոքր է: Ի դեպ, կուրսային աշխատանքների թեժ
շրջանում պատվերներն ընդունվում են նաև պատուհանից, որովհետև ներս մտնելիս հնարավոր է
դիֆուզիայի ենթարկվել: Բայց որպեսզի քիչ գովազդեմ արդեն հաջողված բիզնեսը, ավելի լավ է անցնեմ
փողոցը ու գնամ տուն:

Այգեստանի տղամարդիկ… Նրանք չգիտեն, թե աշխատանքային օրն ինչ տևողություն ունի, աշխատանք
հազվադեպ են փնտրում, չեն հիշում նվազագույն աշխատավարձի չափը, ու նրանց քիչ է հետաքրքրում,
որ այդ չափը վերջերս ավելացավ… Այս ձեռքբերումներին այգեստանցիները չէին հասնի, եթե
ուսանողները նրանց բնակարանները վարձակալելու այդքան մեծ ցանկություն չունենային… Այսպես,
իրենք տեղավորվում են տան մեկ անկյունում, մնացած երեք անկյունները վարձով են տալիս: Ամսական
նվազագույնը 60000 դրամ պետք է վճարես մեկ սենյակի համար, որի մի ծայրից մյուսը կարելի է հասնել
երեք-չորս քայլով:

Այսօր Այգեստանի տղամարդիկ համարում են, որ ավարտվել է ուսանողներին վարձով բնակարան տալու
«սեզոնը». այդ պատճառով վարձակալության հայտարարությունները պարսկերենով են փակցնում:
Պարսիկների համար բնակարանն արժի ամսեկան ոչ թե 60000 դրամ, այլ երեք հարյուր դոլլարից ոչ
պակաս: Նախանձել կարելի է Այգեստանի տղամարդկանց: Չնայած… եթե նրանք աշխատավարձ են
ստանում այսպես թե այնպես ու հենց այնպես, ապա ինչո՞վ են տարբերվում «եվրո տատիկից»…

Մարինե Մադաթյան

Share on Facebook

Հեռախոսի զանգից արթնանում եմ:

-Բարև, էս չե՞ս գալիս դասի:

Նայում եմ ժամին 11:30 է.
- Ինչի, 14:30 չի՞ դասը:

- Չէ, այսօր երեքշաբթի է, 13:00-ին:

-Վաաայ…, լավ, գալիս եմ, սպասի’ր:

Նորից խառնել եմ դասաժամերը: Առհասարակ, ինչ դասերը մեկ ժամ ուշ են սկսվում , միշտ խառնում եմ. անցյալ անգամ էլ շուտ էի գնացել: Ասում են` մարդու օրգանիզմն իր ներքին ժամն ունի, որը չպետք է խախտել (ինչևէ, կրթության նախարարն այդ առաջարկն անելիս դա հաշվի չէր առել): Արագ-արագ հագնվում, պատրաստվում ու դուրս եմ գալիս: Ճանապարհին ինչ ասես չեմ ասում քաղաքապետին, որ երթուղայիները քաղաքի ծայրում են, այդքան հեռու են (հեռու մեր տնից): Այնքան եմ գնացել-եկել այս ճանապարհով, որ մտքերով եսիմ ուր եմ, իսկ ոտքերս արագ-արագ ինձ տանում են, ակամայից մտաբերում եմ սևակյան խոսքերը . «իսկ ոտքերիցս բարի բա~ն, չկա»…Եվ իրոք, ինչքան բարի են իմ ոտքերը, որ ներում են իմ քնկոտությունն ու ինձ այդպես արագ տանում են դեպի երթուղայինները: Իսկ պատկերացնո՞ւմ եք, որ մարմնի ամեն մաս «ինքնիշխան» լիներ, ու ոտքերը ճամփի կեսին կանգնեին, ու ասեին` չենք գնու~մ…Այ պետությունն էլ պետք է լինի մեկ մարմնի պես, միասնական:

Ահա հասնում եմ: Ընկերունիս մի փոքր ջղայինացած հոնքերի տակից այնպես է ինձ նայում , ասես ուր որ է պիտի հարձակվի վրաս, բայց գիտեմ, չի զայրանա. սովոր է:

Երթուղայինը գնում է…քաղաքի մեջ մի քիչ դանդաղ, հետո, մայրուղի դուրս գալով, արագացնում իր ընթացքը. Ես ուրախանում եմ, որովհետև չեմ սիրում դանդաղ ընթացող մեքենա: Կրկնակի ուրախանում եմ, երբ հավասարվում ենք մեկ այլ մեքենայի և անցնում նրանից, (ինչպես մրցավազքի ժամանակ): Ահա մոտենում ենք «մաքսատանը» (դա ես եմ այդպես անվանում): Այստեղ վարորդն իջնում, ինչ-որ թուղթ է փոխանակում կրպակում նստած «դիսպետչերի» հետ: Ու քանի որ ես այսօր ուշանում եմ, վարորդը «մի երկու ոտ» ավել է կանգնում:

Պատուհանից միմյանց փոխարինելով` երևում են ծառերը, որոնք զրկվել են իրենց բնական տեսքից. ոլորած, կտրած, միմյանց կապած ճյուղերը, մեկը` իբրև սիրտ, մեկը` կլոր, մյուսը չգիտեմ ինչ… Ինչ խոսք, այս ամենն արվել է սիրունության համար, բայց մի՞թե կարելի է ծառին «նեղություն» տալով` գեղեցկություն ստանալ… Բնությունը միջամտություն չի սիրում:

Այս վարորդն էլ երիտասարդ է. ոնց երևում է, նոր է աշխատանքի ընդունվել և ամեն 20 մետրից դանդաղում, ուղևոր է «որսում»: Զայրանում եմ. «Դե արագ քշիր էլի կամ քեզ ուրիշ աշխատանք ճարիր»… Ամեն աշխատանք էլ հարգում եմ (բացի մարմնավաճառությունից), դրա համար էլ գումար չեմ տալիս մուրացկաններին. ասում են` նրանցից ոմանք ինչ-որ մեկի հովանու ներքո են աշխատում, բիզնես անում կամ եթե այդպես էլ չէ, ասա` ձեռք էլ ունես, ոտք էլ, գնա աշխատի, աղբ թափի, բանվորություն արա. ոչ մեկից լավը չես, որ մակաբուծություն անես:

Օդանավակայանի խաչմերուկն է … մեկ-մեկ այնպես եմ ուզում այդ խաչմերուկից ճամփաս շեղեմ , գնամ օդանավակայան, ինքնաթիռ նստեմ ու գնամ մի որևէ երկիր, որոշ ժամանակ մնամ, մտածեմ, բայց անպայման հետ գամ . Հայաստանից բացի ուրիշ տեղ ապրել չեմ կարող: Չէ’, չէ’, հենց այնպես հայրենասիրություն չեմ խաղում. պարզապես 3 տարի ապրել եմ հայրենիքիցս հեռու ու համոզվել եմ, որ «տնից լավ տեղ չկա»:

Կազինոներ, կահույքի խանութներ, ձգվող ճանապարհ…
Սա էլ Ամերիկյան դեսպանատունն է…ամեն անգամ այստեղով անցնելիս զայրանում եմ. ինչո՞ւ են այսքան փոքր երկրում այդքան մեծ տեղ հատկացրել դեսպանատանը. չէ՞ որ այս տարածքը առավել արդյունավետ կարելի էր օգտագործել. ասենք, հազարավոր անտունների համար բնակատեղի կառուցել:

Ավտոկայանը…ահա և հասանք…նորից զայրանում եմ, այս անգամ Երևանի քաղաքապետի վրա: Առաջ մինչև Պրոսպեկտ էին գնում, որտեղ երթուղայինների «տեսականին» շատ էր և գրպանին առավել հարմար:

Ահա և 15 համարը… նորից խցանում Մոսկովյան փողոցի վրա:
- Կանգառում կկանգնե’ք:

Իջնում ենք: Ընկերուհիս ուզում է ժամն իմանալ, չեմ թողնում: Առհասարակ, երբ ուշանում եմ, ժամին չեմ սիրում նայել. կարծես այդպես ժամանակը կանգ է առնում:

Իսահակյան փողոցում ուսանողները շատ են. անցնում են միմյանց հրելով: Զայրանում եմ`ոչ ոք չի ուզում իրեն փոքր-ինչ նեղություն տալ` հանգիստ անցնելու համար. «թող ուրիշը ճանապարհ տա»,- մտածում են ու անցնում:

Ահա և համալսարանը: Տարիներ առաջ հեռվից շատ հզոր տեսք ուներ, բայց քանի որ արդեն 4-րդ տարի է` գալիս եմ և, բացի հեռվից, նաև ներսը գիտեմ…այլևս հզոր չէ…

Բարձրանում եմ աստիճաններով, ուշանում եմ ու թվում է` աստիճանները երբեք չեն վերջանա…լսարանս:

- Բարև Ձեզ, կարելի՞ է:

Տաթև Խաչատրյան

Share on Facebook